Τοπικά ανταλλακτικά συστήματα, τράπεζες χρόνου και δίκτυα παραγωγών- καταναλωτών
Πανελλαδικό Δίκτυο Ανταλλαγής Αγαθών και Υπηρεσιών Χωρίς Χρήματα του Πελίτι,www.peliti.gr/pages/panelladiko_diktio.htm
Δίκτυο Φασούλι (Αττική), www.fasouli.wordpress.com
Τράπεζα χρόνου πλατείας Συντάγματος, www.time-exchange.gr
Τράπεζας Χρόνου & Αλληλεγγύης Μοσχάτου, www.mesopotamia.gr/trapeza_xronou.htm
Σύστημα Μονάδων Κοινωνικών Ανταλλαγών Λυκόβρυσης-Πεύκης, pelykoia.wordpress.com
LETS NET (Ηράκλειο), www.lets.net.gr
Δίκτυο Ανταλλαγών Χανίων, www.diktyoantallagonxanion.gr
Ομάδα Τσουκνίδα (Ρέθυμνο), http://tsouknidarethymno.gr
Καερέτι – Εναλλακτική οικονομία Ιεράπετρας, www.kaereti.gr
Συριανό Δίκτυο ανταλλαγής υπηρεσιών και προϊόντων, sanosyros.wordpress.com
Τράπεζα Ελεύθερου Χρόνου – Δίκτυο Ανταλλαγής Υπηρεσιών δήμου Λαμιέων, www.lamia-city.gr/netexchange.php
Ανταλλακτικό Δίκτυο Βέροιας, antalaktikoveria.blogspot.com
Δίκτυο Ανταλλαγών του Ν. Πιερίας, noe.motherearth.gr/index.php?location=el&screen=welcome
Οβολός (Πάτρα), www.ovolos.gr
Μπουτσούνι ανταλλακτικό δίκτυο Κέρκυρας, boutsouni.blogspot.com
Εναλλακτική Μονάδα Ροδόπης (ΕΜΡΟ), www.emro.gr
Δίκτυο Ανταλλαγών και Αλληλεγγύης της Μαγνησίας (ΤΕΜ), www.tem-magnisia.gr
ΤΕΜ- Φθιώτιδας, www.tem-fthiotidas.gr
Δίκτυο Ανταλλαγής Εργασίας και Προϊόντων (ΔΑΕΠ) Κέρκυρας, http://diktyodaep.wordpress.com
Σανό Σύρος, http://sanosyros.wordpress.com
Λόγω τιμής, www.logo-timis.gr
Ηλιόχωρος, www.iliohoros.gr/pazari/antallagi/prosfero1/igeia.shtml
“Ανταλλακτική Οικονομία”, www.antallaktiki.gr
Χρονοτράπεζα του ελληνικού δικτύου γυναικών Ευρώπης,http://www.enow.gr/196/1633.aspx
Xariseto.gr “χωρίς ευρώ”, http://www.xariseto.gr/viewforum.php?f=304
Συνεταιριστική Παράκαμψη Μεσαζόντων, ΣΠΑΜΕ, http://synparmes.gr, http://spame.tumblr.com
Δίκτυο Αγροτών – Καταναλωτών Αγροναύτες, http://agronaftes.blogspot.com
Δώσε Πάρε, http://dwsepare.ning.com
Ομοτράπεζοι, http://omotrapezoi.blogspot.com
Κίνημα αλληλέγγυας συναλλαγής παραγωγού καταναλωτή, «ΥΝΙ ΠΙΡΟΥΝΙ» (Χανιά), www.inipirouni.gr

Χαριστικά παζάρια
Σκόρος, www.skoros.espiv.net
Μην το πετάς, χάρισε το, www.xariseto.gr
Χαρίζω, www.xarizo.blogspot.com
δίκτυο Freecycle, freecycle.wikispaces.com/freecycle_gr
Ηλιόχωρος, www.iliohoros.gr/pazari/

Αλληλέγγυο εμπόριο
Ο Σπόρος, www.sporos.org
Ομάδα Εναλλακτικού και Αλληλέγγυου Εμπορίου “Nosotros”, enallaktiko-emporio.blogspot.com
Εμείς και ο Κόσμος, www.nuestromundo.gr
Terra Verde Χανιά, http://terraverdexania.blogspot.com,
La Candona, www.lacandona.gr

Εργασιακές κολεκτίβες
Το παγκάκι, www.pagkaki.org
Κολεκτίβα Ζερμινάλ, www.kolektivagerminal.blogspot.com
Belleville sin patron, www.belleville-sin-patron.blogspot.com
Collective courier, www.collectivecourier.gr
Συν-άπειρο, www.synapeiro.gr
Συνεταιρισμός Αλληλέγγυας Οικονομίας “Συν-Αλλοις”, http://synallois.org
Κολεκτίβα Κυψέλη, http://colectivakipseli.wordpress.com

Συνεταιριστικοί- αυτοογρανωμένοι πολυχώροι
Το κουκούτσι, http://koukoutsi.enallaktika.gr
Συνεταιριστικό καφενείο Ακαδημίας Πλάτωνα, www.european-village.org
Nosotros, www.nosotros.gr
Μικρόπολις, http://micropolis-socialspace.blogspot.com

Οικοκοινότητες
Τοπικοποίηση, http://topikopoiisi.blogspot.com
Το δέντρο, http://todendro.blogspot.com
Οικοκοινότητα Κύτταρο Νέας Γης, http://kyttaronewearth.webs.com
Κοινότητα Ουτοπία, http://koinotita-utopia.blogspot.com
Κίνησης για τη Δημιουργία Οικοκοινότητας, www.oikokoinotita.gr
Telaithrion free and real, http://telaithrion.freeandreal.org
Άλλος τρόπος, http://allostropos.blogspot.com
Οικολογικά χωριά, http://oikokoinotita.blogspot.com
Δρόμοι σύνθεσης, http://dromoisynthesis.wordpress.com

Φυσικές καλλιέργειες, σπορεία, αστικοί αγροί
Βοτανικός Κήπος Πετρούπολης,, www.votanikoskipos.blogspot.com
Αγρός, http://eleftherosagros.blogspot.com
Πάρκο Ναυαρίνου, www.parkingparko.blogspot.com
Αυτοδιαχειριζόμενος Αγρός Ελληνικού, http://agroselliniko.blogspot.com
Αστικός αγρός Χαλανδρίου, www.astikosagrosx.blogspot.com
Ομάδα Αστικών & Περιαστικών Καλλιεργειών (ΠΕΡ.ΚΑ.), http://perka.oneirografos.net
Δίκτυο Οικοκοινότητα, http://oikodiktyo.espivblogs.net
Σκαλιστήρι, http://skalistiri.wordpress.com
Κέντρο Φυσικής Καλλιέργειας,, www.naturalfarming.eu
Περμακουλτούρα, www.permaculture.gr/gr/
Καγκουρό, www.kangouro.gr
Permaculture in Greece, http://permaculture-greece.org

Τράπεζες και ανταλλακτήρια σπόρων
Το Πελίτι, www.peliti.gr
Σπόρι Λίμνου, www.sporilimnou.blogspot.com
Αιγίλοπας, www.aegilops.gr
Αρχιπέλαγος (τράπεζα σπόρων),www.archipelago.gr

Ξεκινώντας από την wikipedia όλη η παγκόσμια διαδικτυακή κοινότητα μαυρίζει τις ιστοσελίδες της ως διαμαρτυρία για τους σχεδιαζόμενους λογοκριτικούς νόμους στις ΗΠΑ SOPA/PIPA. Αν περάσει εκεί, θα φτάσει παντού.

Μπειτε στο www.dln.gr, όπου οι του Δικτύου για την Ψηφιακή Απελευθέρωση έριξαν τα φώτα, και, αν συμφωνείτε, όσοι έχετε ιστοσελίδες κάντε το ίδιο να το απλώσουμε και στην Ελλάδα.

Από το DLN.GR

Μέσα στον Νοέμβριο το Ελληνικό κράτος δημοπράτησε ένα σημαντικό μέρος του εγχώριου ραδιοφάσματος. Συγκεκριμένα, 2 Χ 35 MHz στις φασματικές ζώνες των 800 – 900 MHz και 2 Χ 40 MHz στις φασματικές ζώνες των 1.700 – 1.800 MHz. Με τη δημοπράτηση αυτή εκχωρήθηκαν στις εγχώριες εταιρείες κινητής τηλεφωνίας που πλειοδότησαν, αποκλειστικά δικαιώματα χρήσης. Σύμφωνα με ανακοίνωση της Εθνικής Επιτροπής Τηλεπικοινωνιών και Ταχυδρομείων το συνολικό ποσό, που συγκεντρώθηκε από την δημοπρασία, ανέρχεται περίπου στα 380 εκατομμύρια Ευρώ, τα οποία, θα δοθούν κυρίως για την αποπληρωμή του υπέρογκου εξωτερικού χρέους της χώρας. Στα τέλη του 2012 ήδη σχεδιάζεται η περαιτέρω δημοπράτηση ραδιοφάσματος στις φασματικές ζώνες των 800 – 900 MHz, το οποίο θα απελευθερωθεί λόγω της πλήρους ψηφιοποίησης του σήματος των τηλεοπτικών σταθμών (ψηφιακό μέρισμα – digital dividend).

Η Πρότασή μας
Η Ένωση Πληροφορικών Ελλάδος (ΕΠΕ) και το Δίκτυο για την Ψηφιακή Απελευθέρωση (DLN) διεκδικούν την απόδοση 2 Χ 5 MHz σε συνεχόμενα τμήματα των 2 Χ 2,5 MHz σε οποιαδήποτε από τις ανωτέρω φασματικές ζώνες για ελεύθερη κοινωνική χρήση, δηλαδή δίχως την ανάγκη εκχώρησης ιδιωτικών δικαιωμάτων και εκτός των διαδικασιών της δημοπρασίας.

Με απλά λόγια, προτείνουμε, μέρος του φάσματος να μην δημοπρατηθεί αλλά να αποδοθεί με την μορφή “κοινόχρηστου αγαθού” στους πολίτες της χώρας. Έτσι, μεμονωμένοι πολίτες, ενώσεις και σωματεία, ιδιωτικές εταιρείες, φορείς του δημοσίου και Πανεπιστήμια θα μπορούν να χρησιμοποιούν τις συχνότητες αυτές για την ανάπτυξη τεχνολογιών και εφαρμογών καθώς και για την παροχή υπηρεσιών ασύρματης επικοινωνίας χωρίς την προηγούμενη λήψη άδειας από κάποια εντεταλμένη αρχή, υπό την προϋπόθεση ότι ο τερματικός τους εξοπλισμός θα πληρεί ορισθείσες τεχνολογικά ουδέτερες προδιαγραφές, που θα προστατεύουν την υγεία των πολιτών και θα εγγυώνται την αποφυγή παρεμβολών.

Τα Κοινωνικά Οφέλη
Με την παραπάνω πρόταση η διαχείριση ενός κοινόχρηστου πόρου, όπως είναι το ραδιόφασμα, θα αποδοθεί απευθείας στην κοινωνία με τη βοήθεια των δυνατοτήτων που δίνουν οι σύγχρονες τεχνολογίες ασύρματης επικοινωνίας. Με αυτό τον τρόπο θα αποφευχθούν οι σημερινές αρνητικές επιπτώσεις της κρατικής διαχείρισης του ραδιοφάσματος, οι οποίες οδηγούν ουσιαστικά στο χωρισμό του σε φασματικές ζώνες και στην μεταβίβαση αυτών σε ισχυρά ιδιωτικά συμφέροντα, με τελικό αποτέλεσμα την υποβέλτιστη αξιοποίηση του φυσικού πόρου ή σε πολλές περιπτώσεις τη μη χρήση.

Επιπλέον, η απελευθέρωση των φασματικών ζωνών και ο περιορισμός της κρατικής ρύθμισης στις προδιαγραφές του τερματικού εξοπλισμού των τελικών χρηστών του ελεύθερου ραδιοφάσματος, θα δημιουργήσει τους όρους για μία άνευ προηγουμένου έκρηξη της εγχώριας επιστημονικής έρευνας στις ασύρματες επικοινωνίες και θα δημιουργήσει έναν δυναμικό κλάδο παρόχων προϊόντων και υπηρεσιών υψηλής τεχνολογίας, εγχώριας προστιθέμενης αξίας και χαμηλού κόστους προς όφελος των χρηστών. Θα επιτρέψει την ταχύτατη ανάπτυξη ευρυζωνικών υπηρεσιών με κατανομή του κόστους επένδυσης του αρχικού κεφαλαίου στους τελικούς χρήστες. Το μοντέλο αυτό είναι ένα από τα ελάχιστα μοντέλα χρηματοδότησης που μπορεί να λειτουργήσει αποτελεσματικά σε περιόδους βαθύτατης οικονομικής κρίσης.

Χαρακτηριστικό ιστορικό παράδειγμα των ευεργετικών οικονομικών συνεπειών της απελευθέρωσης του ραδιοφάσματος, είναι η ραγδαία ανάπτυξη του κλάδου των ηλεκτρονικών κατασκευών μετά την απελευθέρωση των ραδιοφωνικών συχνοτήτων των fm. Οι Ελληνικές μικρομεσαίες επιχειρήσεις του κλάδου, δεν κάλυψαν μόνο σημαντικό μέρος της εγχώριας αγοράς, αλλά σημείωσαν εξαγωγική εξωστρέφεια στις χώρες της Ανατολικής Μεσογείου και ανταγωνίστηκαν επάξια μεγάλες και καταξιωμένες Ευρωπαϊκές και Αμερικανικές εταιρείες. Επιπλέον οι ραδιοερασιτέχνες των fm και των μεσαίων που εξελίχθηκαν σε επαγγελματίες του χώρου των επικοινωνιών, αποτέλεσαν τον κορμό του παραγωγικού δυναμικού που επάνδρωσε την εκρηκτική ανάπτυξη των τηλεπικοινωνιών μετά την δεκαετία του ’90 μεταφέροντας εκεί πολύτιμη τεχνογνωσία.

Η πρότασή μας δεν κομίζει “γλαύκας εν Αθήναις”. Ήδη οι τεχνολογίες wifi, που χρησιμοποιούμε καθημερινά και εκτεταμένα στα ασύρματα δίκτυα των υπολογιστών μας, σε κινητά τηλέφωνα και tablets, αποτελούν παραδείγματα τέτοιων “έξυπνων” τεχνολογιών, οι οποίες αναπτύχθηκαν για χρήση σε ελεύθερα διαθέσιμες φασματικές ζώνες (στην Ελλάδα στα 2.4 Ghz). Σχεδιάστηκαν με τρόπο ώστε να αποτρέπουν την φασματική ρύπανση και προκάλεσαν μία επανάσταση στη ραδιοεπικοινωνία. Βασισμένο ακριβώς στις εγχώριες ελεύθερες φασματικές ζώνες και σε τέτοιες “έξυπνες” τεχνολογίες, το Ασύρματο Μητροπολιτικό Δίκτυο Αθηνών (AWMN), ένα δίκτυο φτιαγμένο από τους χρήστες για τους χρήστες, αποτελεί σήμερα ένα από τα μεγαλύτερα ασύρματα κοινοτικά δίκτυα του κόσμου με 1129 κεντρικούς κόμβους και περισσότερους από 10.735 τελικούς χρήστες και με εύρος ακόμη και εκτός της πόλης των Αθηνών, δηλαδή με το νοτιότερο σημείο του στην Επίδαυρο και το βορειότερο στη Νέα Αρτάκη.

Η Διεθνής Εμπειρία
Τα προφανή οφέλη από την απόδοση φασματικών ζωνών στην ελεύθερη κοινωνική χρήση έχουν ωθήσει ρυθμιστικές αρχές σε όλο τον κόσμο να επανεξετάσουν τη στάση τους αναφορικά με την άκρατη δημοπράτηση και ιδιωτικοποίηση ραδιοφάσματος ως την πλέον ενδεδειγμένη πρακτική κρατικής διαχείρισης. Σε αυτό το μήκος κύματος η Ομοσπονδιακή Επιτροπή Επικοινωνιών των ΗΠΑ (FCC) υιοθέτησε προσφάτως κανόνες για την χρήση ανεκμετάλλευτων φασματικών ζωνών χωρίς αδειοδότηση μέσω της χρήσης συσκευών ασύρματης ευρυζωνικότητας (βλ. [1]). Ακολούθως, στις 15 Απριλίου 2011 το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο ψήφισε υπέρ της εισαγωγής σε Κοινοτική Απόφαση διατάξεων, που θα επιτρέπουν την ελεύθερη κοινωνική χρήση φασματικών ζωνών στα κράτη – μέλη της ΕΕ (βλ. [2]).

Περαιτέρω, την 1η Σεπτέμβρη 2011 η Βρετανική OFCOM εξέδωσε επίσημο έγγραφο, σύμφωνα με το οποίο θα προβεί στο εγγύς μέλλον στην απελευθέρωση της χρήσης ανεκμετάλλευτων φασματικών ζωνών για ορισμένες κατηγορίες “έξυπνων” ασύρματων συσκευών (βλ. [3])

Η Κοινωνική Συγκυρία και η Ανάγκη Απελευθέρωσης του Ραδιοφάσματος
Με την δημοπράτηση ενός σημαντικού μέρους του εγχώριου ραδιοφάσματος η ΕΕΤΤ και το ΥΜΕΤ πέτυχαν τη συγκέντρωση μεγάλων ποσών για την κάλυψη του ελλείμματος του κρατικού προϋπολογισμού και την εξυπηρέτηση των δανειστών της χώρας. Όλα όμως δείχνουν ότι τα ποσά, που συγκεντρώθηκαν και θα δοθούν κυρίως στους εξωτερικούς δανειστές αντί για τις κοινωνικές ανάγκες, είχαν ως αποτέλεσμα το ότι ένας πολύτιμος φυσικός πόρος, όπως είναι το ραδιόφασμα, πέρασε σε χέρια ιδιωτών για μακρό χρονικό διάστημα. Επιπρόσθετα, υποτίθεται ότι η μεταβίβαση του φάσματος σε ιδιώτες, εν προκειμένω στις εταιρείες κινητής τηλεφωνίας της χώρας, οδηγεί στη βέλτιστη κοινωνική του χρήση. Εντούτοις, η εξαθλίωση της μεγάλης κοινωνικής πλειοψηφίας από τις κρατικές πολιτικές ήδη οδηγεί σε ραγδαία μείωση της κατανάλωσης υπηρεσιών κινητής τηλεφωνίας. Είναι σίγουρο ότι τα επόμενα χρόνια το ιδιωτικοποιημένο ραδιόφασμα θα χρησιμοποιείται όλο και λιγότερο από την κοινωνία λόγω εκτεταμένης ένδειας.

Η σημερινή συγκυρία επιβάλλει την απελευθέρωση φασματικών ζωνών και την απόδοσή τους σε ελεύθερη κοινωνική χρήση. Μία τέτοια αλλαγή πολιτικής θα οδηγήσει σε έκρηξη της εγχώριας επιστημονικής έρευνας, σε ανάπτυξη και παροχή καινοτόμων τεχνολογικών υπηρεσιών, σε νέα συνεργατικά μοντέλα ηλεκτρονικής επικοινωνίας και σε βελτιστοποιημένη χρήση και διαχείριση των ελεύθερων φασματικών ζωνών από το κοινωνικό σύνολο. Πιστεύουμε ότι στις παρούσες κοινωνικές συνθήκες, η πρότασή μας δεν αποτελεί απλώς την τεχνοκρατικά ενδεδειγμένη λύση αλλά και μια πολιτική απόφαση σύμμετρη με την κοινωνική απαίτηση για περισσότερη δημοκρατία, ίσες ευκαιρίες αλλά και τις αναπτυξιακές προοπτικές της πατρίδας μας Αντί της άκρατης ιδιωτικοποίησης και μονοπώλησης του ραδιοφάσματος από ισχυρά συμφέροντα, που θα οδηγήσει προδιαγεγραμμένα σε αχρησία, διεκδικούμε και θα συνεχίσουμε να διεκδικούμε την απόδοση συγκεκριμένων φασματικών ζωνών ελευθέρως στην κοινωνία.

Εκ μέρους του Διοικητικού Συμβουλίου της Ένωσης Πληροφορικών Ελλάδας

Για το Δίκτυο για την Ψηφιακή Απελευθέρωση

Παραπομπές
[1] FCC (November 4th, 2008, Second Report and Order and Memorandum Opinion and Order, ET Docket Nos. 02-380 and 04-186, 23 FCC Rcd 16807, και FCC, September 23th, 2010, Second Memorandum Opinion and Order, ET Docket Nos. 04-186 and No. 02-380, FCC 10 – 174, προσβάσιμο: http://hraunfoss.fcc.gov/edocs_public/attachmatch/FCC-10-174A1.pdf)
[2] http://www.europarl.europa.eu/sides/getDoc.do?type=REPORT&reference=A7-2011-0151&language=EN&mode=XML
[3] OFCOM Statement (September 1st, 2011), Implementing Geolocation, Summary of Consultation Responses and Self – Tests, προσβάσιμο : http://stakeholders.ofcom.org.uk/binaries/consultations/geolocation/statement/statement.pdf

Το Δίλημμα και η από τα πάνω Επιβολή του
Όλο και συχνότερα ακούμε από επίσημα χείλη και από τα μέσα μαζικής ενημέρωσης ότι η κοινωνία μας έρχεται σήμερα αντιμέτωπη με ένα ιστορικό δίλημμα και πρέπει να επιλέξει μεταξύ της παραμονής στο Ευρώ και στην ΕΕ ή της εξόδου και της επιστροφής στη δραχμή, αν δεν συναινεί σε κάθε νέο γύρο κρατικών μέτρων εξαθλίωσης και υποταγής. Στους καιρούς της κατάργησης κάθε προσχήματος κοινωνικής συναίνεσης το σύστημα εξουσίας, εγχώριο και διεθνές, έχει επινοήσει αυτή τη μέθοδο εκβιασμού, για να επιβάλλει τις επιλογές του, να ορίζει το πλαίσιο του δημοσίου διαλόγου και της λήψης των πολιτικών αποφάσεων και να αποδίδει πολιτικό νόημα στις σημερινές κρίσιμες κοινωνικές συνθήκες.

Το δίλημμα “Ευρώ / ΕΕ ή Έξοδος από ΕΕ / δραχμή”, όπως επιβάλλεται από τα πάνω στην κοινωνία, δεν είναι τυχαίο αλλά αντανακλά τις αντιθέσεις και τις αντιφάσεις, απέναντι στις οποίες βρίσκεται αντιμέτωπη η αστική τάξη της χώρας και τις απαντήσεις που αυτή καλείται να δώσει για τη διαιώνιση της κυριαρχίας της. Έτσι λοιπόν, το κυρίαρχο κομμάτι της αστικής τάξης της χώρας, κυρίως το πιο εξωστρεφές και ισχυρό, δεν έχει σταματήσει να ταυτίζει τα συμφέροντά του με την πρόσδεση της χώρας στο άρμα της ΕΕ, ακόμη και αν κάτι τέτοιο φέρνει στα όριά του την κοινωνική αναπαραγωγή. Ένα άλλο κομμάτι, που μεγενθύνεται διαρκώς, αυτό της κρατικοδίαιτης και εσωστρεφούς επιχειρηματικότητας, που ανάβλυσε από τη σήψη της μεταπολίτευσης, αντιλαμβάνεται πλέον ως όρο επιβίωσης την περιχαράκκωση στο οικονομικό παρελθόν της μεταπολιτευτικής περιόδου. Συγκροτεί λοιπόν συμμαχίες με την πολιτική ελίτ της χώρας και ετοιμάζει τη διάδοχη κατάσταση της κοινωνικής αναπαραγωγής σε μία αντεστραμμένη εικόνα της μεταπολίτευσης, όπου τα ποντίκια της εξουσίας θα πάρουν τις παλιές τους θέσεις, εντούτοις ο κόσμος της εργασίας και η κοινωνική πλειοψηφία θα έχουν απωλέσει κάθε δημοκρατικό δικαίωμα και αξιοπρέπεια.

Η Θέση της Αριστεράς

Η Αριστερά, κοινοβουλευτική ή μη, ανακυκλώνει ανάμεσα στις τάξεις της με επαναστατικό περιτύλιγμα το παραπάνω δίλημμα του αστικού συστήματος εξουσίας και το αναδεικνύει σε δήθεν κεντρική πολιτική επιλογή των καιρών μας, αναλισκώμενη σε κοκκορομαχίες παλαιού τύπου που δεν αφορούν πλέον κανέναν. Τα στελέχη της αντιλαμβάνονται ότι η έξοδος από το Ευρώ δεν είναι μόνο όρος για τη διάσωση της καπιταλιστικής οικονομικής αναπαραγωγής της χώρας αλλά και απαραίτητος όρος και για την επιβίωση και ανασύσταση του συστήματος εξουσίας, που γέννησε η μεταπολίτευση. Το σύστημα αυτό εξουσίας συνήθισε να απολαμβάνει τη διαρκώς διογκούμενη οικονομική φούσκα της μεταπολίτευσης σε βάρος της συντριπτικής κοινωνικής πλειοψηφίας, εξασφαλίζοντας μία σχετική κοινωνική συναίνεση μέσα από τον αθρόο διορισμό της μικροαστικής τάξης στο δημόσιο και την αντίστοιχη διόγκωση του κρατικού μηχανισμού αλλά και μέσα από την προώθηση ψίχουλων της πίττας με τα δίκτυα πελατειακών σχέσεων που διέθετε μέσα στο κοινωνικό σώμα.

Η σημερινή Αριστερά με πραγματικά ελάχιστες εξαιρέσεις αντιλαμβάνεται ακόμη τη θέση της μέσα στον κοινωνικό σχηματισμό της μεταπολίτευσης. Είναι λοιπόν επόμενο να θέτει ως κεντρικό πολιτικό ζήτημα των καιρών το εκβιαστικό δίλημμα του συστήματος εξουσίας, η απάντηση στο οποίο γι’ αυτή μεταφράζεται ως αναγκαία προϋπόθεση για την αναπαραγωγή της μεγάλης εγχώριας μικροαστικής τάξης και της τεράστιας κάστας των δημοσίων υπαλλήλων. Οι συζητήσεις περί του παραπάνω διλήμματος επενδύονται με τον ψευδεπίγραφο μανδύα των απαραίτητων δόσεων επαναστατικής ρητορικής, μπας και αποκρύψουν από τον αδαή θεατή την απουσία πολιτικού νοήματος και περιεχομένου, που το διακατέχει.

Μεταπολίτευση Τέλος – Το Διακύβευμα για την Κοινωνία Σήμερα
Ένα τέτοιο όμως δίλημμα είναι τελείως ξένο σε σχέση με τις σύγχρονες κοινωνικές ανάγκες και έρχεται σε πλήρη αντίθεση με τις προθέσεις της συντριπτικής κοινωνικής πλειοψηφίας. Η επιστροφή στο σάπιο καθεστώς της μεταπολίτευσης με την κοινωνία τσακισμένη και τα δίκτυα πολιτικής και οικονομικής εξουσίας ανέπαφα ευτυχώς δεν συγκινεί κανέναν.

Το διακύβευμα σήμερα δεν είναι ο αγώνας για την επιστροφή σε κάποιο ηττημένο παρελθόν. Αντιθέτως, το διακύβευμα σήμερα είναι να πάρουμε τις ζωές μας στα χέρια μας, απαντώντας στις κεντρικές αντιφάσεις των ριζοσπαστικών κινημάτων (βλ. κρατικό ≠ δημόσιο, πρωτοπορία ≠ κίνημα, γραφειοκρατία ≠ δημοκρατία) με πρωτόγνωρους τρόπους, που θα ανταποκρίνονται στις ανάγκες και στις επιθυμίες μας. Να τσακίσουμε παντού τα δίκτυα εξουσίας της μεταπολίτευσης, από τα κόμματα εξουσίας και τα στεγανά στο δημόσιο, μέχρι τα ΜΜΕ και την ταξική πάλη στην οικονομία. Και να φτιάξουμε δομές άμεσης δημοκρατίας στην παραγωγή, στις κοινωφελείς υπηρεσίες, στα κοινωνικά εγχειρήματα, να προχωρήσουμε στον ριζοσπαστικό εκδημοκρατισμό της κοινωνικής ζωής. Μετά το τέλος των καπιταλιστικών υποσχέσεων και την πτώση του κρατισμού το διακύβευμα σήμερα είναι να ζήσουμε πλέρια και με αξιοπρέπεια.

Σε αυτά τα πλαίσια η έξοδος από το Ευρώ και την ΕΕ μπορεί να ειδωθεί μόνο ως δευτερεύων στόχος τακτικής για την πάλη μας από καλύτερες θέσεις μέσα στον κοινωνικό ανταγωνισμό και ως μία από τις αναγκαίες συνθήκες για να λάβουν χώρα ριζοσπαστικοί κοινωνικοί μετασχηματισμοί.

Αντί Επιλόγου – Στρατηγικές για την Καταστροφή του έθνους κράτους
Η συζήτηση περί εξόδου από το Ευρώ και την ΕΕ στους κόλπους της Αριστεράς φλερτάρει έντονα και με τις λογικές της επιστροφής στο έθνος – κράτος ως απαραίτητου μοχλού για την εξασφάλιση μίας σχετικής εθνικής κυριαρχίας και μίας αναζωπύρωσης του κοινωνικού κράτους της Βόρειας Ευρώπης των περασμένων δεκαετιών (που στην Ελλάδα ούτως ή άλλως δεν ήρθε ποτέ).

Η επιστροφή στο έθνος κράτος για εργαλειακούς σκοπούς είναι άλλη μία επένδυση σκουριασμένων μυαλών στις παραστάσεις του παρελθόντος. Ο παγκόσμιος όμως καπιταλισμός του σήμερα δεν είναι αυτός της δεκαετίας του ’60. Τα προβλήματα, απέναντι στα οποία βρίσκεται αντιμέτωπη η ανθρωπότητα περισσότερο από ποτέ σήμερα δεν γνωρίζουν σύνορα. Από οικονομική σκοπιά, η ταξική πάλη έχει σπάσει τα σύνορα των κρατών με την αστική τάξη να χρησιμοποιεί κάτι τέτοιο ως το κύριο επιθετικό της όπλο. Από οικολογική σκοπιά, ένας καινούργιος κύκλος ταξικής πάλης, που στην καλή περίπτωση θα έφερνε τον κόσμο της εργασίας στο επίπεδο της δεκαετίας του ’60, δεν θα τον φέρει ποτέ, καθώς η καπιταλιστική ανάπτυξη έχει εξαντλήσει τις αντοχές της βιόσφαιρας. Εκτός αυτού η επιστροφή στο έθνος κράτος ως στρατηγική κάποιας υποτιθέμενης Αριστεράς, που βρωμάει πτωμαϊνή, είναι ένα πολύ ωραίο δώρο στο φασισμό, που σε τέτοια περιβάλλοντα παίζει στο φυσικό του γήπεδο. Το έθνος – κράτος ιστορικά δεν έφερε ποτέ περισσότερη δημοκρατία αλλά πολέμους, αποπροσανατολισμό του κόσμου της εργασίας και ολοκληρωτισμό.

Την ίδια ώρα που κάποιοι συζητούν με τέτοιες λογικές μαζικά κοινωνικά κινήματα με κοινό χαρακτηριστικό την άμεση δημοκρατία, την ελευθερία και την κοινωνική δικαιοσύνη σπάνε τα κελύφη των εθνών – κρατών και αλλάζουν τους συσχετισμούς δύναμης σε παγκόσμιο επίπεδο. Τώρα περισσότερο από ποτέ γίνεται φανερό ότι η οικονομική παγκοσμιοποίηση φέρνει και μία παγκόσμια κοινή συνείδηση αντικαπιταλιστικής αντίστασης και ότι το μέλλον είναι στους κοινούς από τα κάτω αγώνες σε παγκόσμια κλίμακα.

Από το Εργαστήριο.

Το Εργαστήριο Σπουδών Φύλου του τμήματος Κοινωνικής Πολιτικής του Παντείου Πανεπιστημίου διοργανώνει στο πλαίσιο του ευρωπαϊκού ερευνητικού προγράμματος MIG@NET εκδήλωση με θέμα: «Αυτονομία, Εργασία, και η Πολιτική Οικονομία των Κοινωνικών Μέσων». Θα μιλήσουν οι:

Tiziana Terranova – Becoming autonomous? Labour and the political economy of digital social media

Dmytri Kleiner – P2P Communism vs Client-Server Capitalism

Πέμπτη 19 Ιανουαρίου 2012 στις 7:00μμ.

στο Θέατρο Εμπρός, Ρήγα Παλλαμήδου 2, Ψυρρή

Η Tiziana Terranova είναι αναπληρώτρια καθηγήτρια στην Κοινωνιολογία της Επικοινωνίας στο Τμήμα Αμερικανικών Σπουδών, Πολιτιστικών και Γλωσσολογίας του Πανεπιστημίου της Νάπολης «L’Orientale». Είναι η συγγραφέας του Network Culture: politics for the information age(Pluto Press, 2004) και πολυάριθμα άρθρων για τα νέα μέσα.

Ο Dmytri Kleiner αναπτύσσει λογισμικά για έργα με πρακτικό και συμβολικό χαρακτήρα που εστιάζουν στην πολιτική οικονομία του διαδικτύου και στη δυνατότητα αυτό-οργάνωσης της παραγωγής από τους εργάτες σα μία μορφή ταξικού αγώνα.

Οι ομιλίες θα γίνουν στα Αγγλικά και θα ακολουθήσει συζήτηση.

Ο φοιτητής φιλοσοφίας Isak Gerson είναι ένας ιδιαίτερα θρήσκος οπαδός του ψηφιακού μοιράσματος της γνώσης, της πληροφορίας και του πολιτισμού. Το 2010 ίδρυσε την Ιεραποστολική Εκκλησία του Κοπιμισμού. Με την ελπίδα ότι κάτι τέτοιο θα μπορούσε να βοηθήσει στο να σταματήσουν οι διώξεις των οπαδών του κοπιμισμού για τις πεποιθήσεις τους, υπέβαλε στη συνέχεια αίτηση για να εγκριθεί επίσημα από τις αρχές. Ιερά σύμβολα της νέας εκκλησίας είναι τα CTRL+C και CTRL+V.

Απίστευτη ιδέα. Μπράβο στα παιδιά. Πάω να γραφτώ. Αυτό έχει να συμβεί από την ίδρυση της ηλεκτριστικής διεθνούς.

Περισσότερα από TorrentFreak.

Στις αστικές κοινωνίες το κράτος είναι όργανο καταπίεσης και επιβολής των πολιτικο – οικονομικών συμφερόντων μίας αισχρής μειοψηφίας σε βάρος της συντριπτικής πλειονότητας του πληθυσμού. Εντούτοις, με συνεχείς κοινωνικούς αγώνες η πλειονότητα αυτή έχει σε πολλές χώρες καταφέρει ορισμένες κατακτήσεις, οι οποίες έχουν βελτιώσει τις συνθήκες ζωής της. Τέτοιες κατακτήσεις είναι τα κοινωνικά / δημοκρατικά δικαιώματα, οι κοινωνικές πολιτικές, το εργατικό / ασφαλιστικό δίκαιο, η δημόσια δωρεάν παιδεία κτλ.

Για την συγκάλυψη του ρόλου του κράτους μέσα στην αστική κοινωνία έχουν εφευρεθεί διάφορες ιδεολογικές κατασκευές, που το εμφανίζουν ως ουδέτερο διαμεσολαβητή των μαινόμενων κοινωνικών συγκρούσεων μεταξύ καταπιεστών και καταπιεζόμενων. Βασική τέτοια κατασκευή είναι η αρχή της τυπικής ισότητας όλων απέναντι σε αυτό και στους νόμους του. Με βάση την αρχή αυτή δικαιοσύνη βαφτίζεται η ίση μεταχείριση των κοινωνικών, πολιτικών και οικονομικών ανισοτήτων. Έτσι, όπως έχει πεί κάποιος, υπάρχει ισότητα στο δικαίωμα των πλουσίων και των φτωχών να κοιμούνται κάτω από τις γέφυρες.

Η αρχή όμως της τυπικής ισότητας αλλά και η θεμελιώδης αρχή του κράτους δικαίου συχνά καταστρατηγούνται τόσο σε επίπεδο νομοθετικής όσο και σε επίπεδο εκτελεστικής / δικαστικής εξουσίας, όταν έρχονται σε σύγκρουση με τα συμφέροντα της πολιτικής και οικονομικής ελίτ (αστική τάξη, κόμματα εξουσίας και τα δίκτυά τους μέσα στην κοινωνία). Αυτό συμβαίνει σε όλες τις αστικές κοινωνίες, είναι όμως κραυγαλέο στην Ελληνική πραγματικότητα. Χαρακτηριστικό παράδειγμα το ζήτημα της φοροδιαφυγής. Όποτε υπάρχει περίπτωση να δεχτεί τις συνέπειες του νόμου πρόσωπο της πολιτικο – οικονομικής ελίτ της χώρας που φοροδιαφεύγει, ακόμα και αυτοί οι εντελώς άδικοι φορολογικοί νόμοι που έχουμε ως δια μαγείας δεν εφαρμόζονται, ακόμα και αυτή η αρχή της τυπικής ισότητας πάει περίπατο. Συνομωτεί το σύμπαν υπέρ τους; Όχι, είναι η ίδια η φύση του κράτους. Για το ότι τα πράγματα έχουν στηθεί έτσι δεν φταίει κάποια τάχα φύση του μέσου Έλληνα εφοριακού ή εισαγγελέα, που είναι δήθεν πιο διεφθαρμένη από αυτή υπαλλήλων άλλων χωρών. Αιτία αποτελεί το γεγονός ότι το κράτος αποτελεί όργανο κυριαρχίας και καταπίεσης και στην Ελλάδα τους κυρίαρχους τους παίρνει να κάνουν όποτε θέλουν κουρέλι ακόμη και τις βασικές αστικές αρχές, πάνω στις οποίες βασίζεται η ιδεολογική κατασκευή του δήθεν ουδέτερου χαρακτήρα του.

Προχθές παραιτήθηκαν οι δύο οικονομικοί εισαγγελείς καταγγέλλοντας παρεμβάσεις στο έργο τους. Είχαν προηγηθεί παραιτήσεις και καταγγελίες και άλλων υψηλά ιστάμενων κρατικών υπαλλήλων. Το έργο τους δεν ήταν και κάτι το ιδιαίτερο, αν σκεφτεί κανείς ότι στη φυλακή δεν μπήκε ουδείς μεγάλος φοροφυγάς και τα ταμεία του κράτους πολύ λίγα μάζεψαν από τις πρόσφατες αυτόφωρες συλλήψεις τέτοιων προσώπων. Φαίνεται όμως ότι ακόμη και αυτό το ποταπό έργο ενόχλησε. Αστείες είναι και κάποιες λεπτομέρειες της επιστολής παραίτησης των δύο εισαγγελέων, όπως ότι τους είχαν σε ένα γραφείο της κακιάς ώρας και δεν τους εγκαθιστούσαν ούτε pc, οπότε χρησιμοποιούσαν τα δικά τους laptop, ή ότι εδώ και 7 μήνες είχαν κάνει αίτηση για απόσπαση ενός δικαστικού υπαλλήλου, ο οποίος δεν ήρθε ποτέ. Και μια άλλη ζουμερή λεπτομέρεια. Ποιος είναι ο εισαγγελέας του ΣΔΟΕ; Ο Διώτης. Είμαι σίγουρος ότι οι παραιτημένοι εισαγγελείς θα αντικατασταθούν με κάποιον του δικού του βεληνεκούς.

Εδώ βέβαια υπάρχει και μια άλλη διάσταση ενδοταξικών αντιθέσεων. Το διεθνές σύστημα εξουσίας επιθυμεί διακαώς ειδικώς οι φορολογικοί νόμοι να πάψουν να είναι ανενεργοί όταν πρόκειται για μέλη της εγχώριας πολιτικο – οικονομικής ελίτ. Αυτοί θέλουν λεφτά και μία στοιχειώδη τήρηση της αρχής του κράτους δικαίου, ώστε κάποια στιγμή να επανέλθει η εμπιστοσύνη των ηλίθιων καταπιεζόμενων στο Ελληνικό κράτος και να δίνουν πιο γρήγορα και εύκολα φόρους. Το εδώ σύστημα εξουσίας βρίσκεται διαιρεμένο και είναι ισχυρή η τάση, που επιθυμεί να μην αλλάξει τίποτα. Πρέπει λοιπόν να ληφθούν και αυτά υπόψη.

Υπάρχει λοιπόν λύση; Υπάρχει αλλά μια τέτοια λύση δεν έχει ούτε παραμύθια περί έθνους και “όλοι μαζί μπορούμε (ΣΚΑϊ)” μέσα ούτε τεχνοκρατικές clean cut εντός συστήματος παπαριές. Λέγεται εκδημοκρατισμός. Ριζικός. Λέγεται συντριπτικό τσάκισμα του αστικού κράτους που επιμελώς χτίστηκε όλα αυτά τα χρόνια. Αυτό είναι το διακύβευμα σήμερα, αν θέλουμε να έχουμε πολιτική και οικονομική δημοκρατία.

Συρραφή επιμέρους περιεχομένου της επιστολής παραίτησης των Οικονομικών Εισαγγελέων Πεπονή, Μουζακίτη, όπως αναδημοσιεύτηκε από τα κραταιά ΜΜΕ :

Παρά το γενικότερο αρνητικό κλίμα και με πλήρη επίγνωση της ιδιάζουσας σχέσης μεταξύ της νεοελληνικής πραγματικότητας και του εν Ελλάδι αναπτυσσόμενου οικονομικού εγκλήματος, αποδεχτήκαμε ασμένως…
τον διορισμό μας, εμφορούμενοι από ειλικρινή διάθεση προσφοράς και βαθιά προσήλωση στο υπηρεσιακό καθήκον μας.

Δεν επιδιώξαμε να γίνουμε αρεστοί, ούτε να εξασφαλίσουμε ανοχές των παντός είδους πολυποίκιλλων οικονομικών συμφερόντων, έναντι των οποίων η συγκρουσιακή μας πορεία με γνώμονα τη νομιμότητα ήταν δεδομένη και αδιαπραγμάτευτη.

Ήδη με σχέδιο νόμου που πρόκειται να κατατεθεί και μας κοινοποιήθηκε, όλως προφασιστικώς και με δήθεν επιχειρήματα ως αιτιολογία, επιχειρείται η αντικατάστασή μας και η απαλλαγή από την παρουσία μας. Δεν δεχόμαστε να αποτελέσουμε άλλοθι και μια θεσμική κολυμβήθρα του Σιλωάμ για τα πολυποίκιλα οργανωμένα συμφέροντα και τους ποικιλώνυμους εκφραστές τους που δραστηριοποιούνται και αναπτύσσονται στη γκρίζα ζώνη του οικονομικού εγκλήματος. Δεν δεχόμαστε να είμαστε εισαγγελείς υπό απαγόρευση και καθ’ υπαγόρευση.

Από την Εφημερίδα Δράση.

Του MICHEL BAUWENS*

Οι αναγνώστες ίσως είναι εξοικειωμένοι με την ανάδυση και την εξάπλωση μιας νέας μορφής δημιουργίας αξίας, της ομότιμης παραγωγής (όπως ορίστηκε πρώτα από τον Yochai Benkler), στην οποία κοινότητες εθελοντών (αλλά επίσης, στην πράξη, οι περισσότεροι μισθωτοί δημιουργοί και προγραμματιστές άπαξ και το έργο τους είναι επιτυχές) δημιουργούν (ανοιχτό) περιεχόμενο ή (δωρεάν) λογισμικό, που είναι ελεύθερα προσβάσιμο και μπορεί να χρησιμοποιηθεί από όλους. Το χαρακτηριστικό της ομότιμης παραγωγής είναι ότι οι παραγωγοί δημιουργούν προϊόντα σε τέτοια μορφή ώστε να αποτελούν κοινό αγαθό που μπορεί να χρησιμοποιηθεί και να τροποποιηθεί από άλλους, οι οποίοι το επιστρέφουν βελτιωμένο στην κοινή “δεξαμενή”. [...]

Είναι πολύ δελεαστικό να περιορίσουμε αυτό το φαινόμενο στο χώρο της άυλης παραγωγής, αλλά θέλουμε να δείξουμε σε αυτό το άρθρο ότι η ίδια μέθοδος παραγωγής που έχει κυριαρχήσει στον κόσμο του λογισμικού ανοικτού κώδικα και του ελεύθερα διαθέσιμου περιεχομένου στο διαδίκτυο (συχνά δημιουργημένου από τον ίδιο το χρήστη), επηρεάζει πλέον βαθιά τον τρόπο που σκεφτόμαστε το σχεδιασμό, ακόμη και την παραγωγή.
Προτού περιγράψουμε αυτό το φαινόμενο, ας δώσουμε μερικούς ορισμούς, καθώς και μια βασική εξήγηση γιατί η ομότιμη παραγωγή έχει τόσο σημαντικό νόημα.

Η εμφάνιση του Διαδικτύου ως ενεργοποιητή της ομότιμης παραγωγής
Πριν την έλευση του Διαδικτύου ως ένα εργαλείο που μπορεί πλέον να χρησιμοποιηθεί από τουλάχιστον ένα δισεκατομμύριο ανθρώπους, υπήρχαν ήδη τρεις τρόποι σύλληψης της παραγωγής. Ο πρώτος είναι το, τώρα σχεδόν εξαφανισμένο, σύστημα που βασίζεται στο κράτος, όπως χαρακτηριστικά το σοβιετικό σύστημα, στο οποίο οι παραγωγικοί πόροι ήταν κρατική ιδιοκτησία, και όπου το κράτος οργάνωνε την παραγωγή και τη διάθεση των πόρων με βάση τον κεντρικό σχεδιασμό. Ο δεύτερος είναι, φυσικά, ο βασισμένος στην αγορά καπιταλισμός, στον οποίο τα μέσα παραγωγής ανήκουν σε ιδιώτες, οι εταιρείες είναι οργανωμένες εσωτερικά ως ιεραρχίες, και οι πόροι διατίθενται με βάση τα μηνύματα που δίνονται μέσω των τιμών της αγοράς. Αν το κέρδος είναι αρκετά σημαντικό, οι εταιρείες θα διαθέσουν πόρους προς αυτή την κατεύθυνση και θα μισθώσουν το απαραίτητο προσωπικό. Ο τρίτος, και λιγότερο αναπτυγμένος, είναι η συνεταιριστική παραγωγή, στην οποία οι εργαζόμενοι ή άλλα μέλη κατέχουν το συλλογικό κεφάλαιο, και έχουν κάποιες μορφές εσωτερικής λειτουργίας με περισσότερο δημοκρατικές διαδικασίες λήψης αποφάσεων. Ωστόσο, τέτοιοι συνεταιρισμοί εξακολουθούν εν γένει να λειτουργούν εντός της αγοράς και υπόκεινται στις ίδιες εξωτερικές δυναμικές όπως και οι εταιρικές επιχειρήσεις. Στο πλαίσιο αυτής της ανάλυσης, επομένως, δεν θα εξετάσω τη συνεταιριστική παραγωγή ως ξεχωριστό τρόπο παραγωγής, αλλά μάλλον ως μια παραλλαγή της αγοράς.
Η ομότιμη παραγωγή, όμως, είναι πραγματικά μια νέα μορφή παραγωγής, η οποία βασίζεται στη δημιουργία κοινής αξίας.

Μπορεί να διαιρεθεί σε τρεις διαφορετικές διαδικασίες:
Από την πλευρά της εισόδου, έχουμε εθελοντικούς συντελεστές, οι οποίοι δεν χρειάζεται να ζητήσουν άδεια για να συμμετάσχουν, και χρησιμοποιούν ανοικτή και δωρεάν πρώτη ύλη που δεν έχει περιοριστικά πνευματικά δικαιώματα, έτσι ώστε να μπορεί ελεύθερα να βελτιωθεί και να τροποποιηθεί. [...]
Από την πλευρά της διαδικασίας, βασίζεται σε ένα σχεδιασμό συμπερίληψης, χαμηλές προϋποθέσεις συμμετοχής, ελεύθερα διαθέσιμη άρθρωση εργασιών αντί για λειτουργικές θέσεις εργασίας, και από κοινού επικύρωση της ποιότητας και της υπεροχής των εναλλακτικών λύσεων (το ονομάζω αυτό ομότιμη διακυβέρνηση).
Από την πλευρά του προϊόντος, δημιουργεί κοινά, χρησιμοποιώντας άδειες που διασφαλίζουν ότι η η προκύπτουσα αξία είναι διαθέσιμη σε όλους, και πάλι χωρίς άδεια. Αυτό το κοινό προϊόν, με τη σειρά του, αναδημιουργεί ένα νέο στρώμα ανοικτού και ελεύθερου υλικού που μπορεί να χρησιμοποιηθεί ξανά. [...]

Αυτός ο τρόπος παραγωγής λειτουργεί επειδή ορισμένες τεχνικές συνθήκες έχουν δημιουργηθεί για την άυλη παραγωγή. Πρώτα απ’ όλα, οι σύγχρονοι γνωσιακοί εργαζόμενοι, σε αντίθεση με τους εργάτες στα εργοστάσια, στην ουσία κατέχουν ή ελέγχουν τα δικά τους μέσα παραγωγής, δηλαδή τον εγκέφαλό τους, τους υπολογιστές τους, και την πρόσβαση στο κοινωνικοποιημένο δίκτυο που είναι το Διαδίκτυο. Δεδομένου ότι ελέγχουν τη δική τους συνεισφορά, είναι σε θέση να συνεισφέρουν εθελοντικά. Επειδή το περιεχόμενο και το λογισμικό μπορεί να αναπαραχθεί ψηφιακά, και το κόστος αυτής της αναπαραγωγής είναι οριακά αυτό της παραγωγής την πρώτη φορά, μπορεί να είναι καθολικά διαθέσιμα μέσω ψηφιακής αντιγραφής, ως εκ τούτου δεν είναι σπάνια, και έτσι λειτουργούν έξω από την ένταση της προσφοράς και της ζήτησης που είναι απαραίτητη για την αγορά. Λόγω του Διαδικτύου, είναι τώρα δυνατό να συντονιστεί φτηνά πλήθος ατόμων και μικρών ομάδων σε παγκόσμια κλίμακα, χωρίς να χρειάζεται κάποια κεντρική διοίκηση και ιεραρχίες ελέγχου.

Δεν είναι δύσκολο να γίνει αντιληπτό γιατί αυτή η μορφή της παραγωγής είναι πολύ παραγωγική. Οι προκαπιταλιστικοί τρόποι παραγωγής ήταν ουσιαστικά καταναγκαστικοί (δουλεία, δουλοπαροικία, κ.τλ.), και συνεπώς απαιτούσαν έναν ακριβό μηχανισμό εξαναγκασμού. Τέτοιες καθοδηγούμενες από το φόβο διαδικασίες ήταν πολύ επιζήμιες για την ώθηση και την καινοτομία, αναπαράγωντας τη μοιρολατρία ως γενική στάση. Ο καπιταλισμός, από την άλλη, βασιζόμενος στην ιδιοτέλεια και στην ανταλλαγή ίσης αξίας, δημιουργεί ένα θετικό εξωτερικό κίνητρο με βάση την αναμενόμενη απόδοση. Ωστόσο, τα κίνητρα εκλείπουν όταν ένα τέτοιο όφελος δεν είναι διαθέσιμο. Η καινοτομία στο πλαίσιο του στοχευμένου στο κέρδος χαρακτήρα του συστήματος δεν μπορεί παρά να είναι σχετική, καθώς βασίζεται στην ανάγκη να πεταχθούν εκτός ανταγωνισμού οι αντίπαλοι, αλλά κλονίζεται μόλις μια μονοπωλιακή κατάσταση επιτευχθεί. Τέλος, οι παράγοντες της αγοράς δίνουν προσοχή μόνο στο δικό τους συμφέρον, και είναι δομικά ανίκανοι να λαμβάνουν υπόψη τους εξωτερικούς παράγοντες. Με άλλα λόγια, ο στόχος της αγοράς δεν είναι η καινοτομία καθεαυτή, ούτε η παραγωγή καλών ή βέλτιστων προϊόντων˙ στην πραγματικότητα πολύ ενέργεια στις επιχειρήσεις είναι αφιερωμένη για να καταστήσουν τα προϊόντα τους μη-βέλτιστα. Για παράδειγμα, χαρακτηριστικό για το κλειστού κώδικα ή ιδιόκτητο λογισμικό είναι ότι απαγορεύεται να βελτιώσεις το προϊόν!

Η αντίθεση με τη δυναμική της ομότιμης παραγωγής δεν θα μπορούσε να είναι μεγαλύτερη. Η ομότιμη παραγωγή βασίζεται σε παθιασμένα άτομα και ανοικτές κοινότητες που πασχίζουν για απόλυτη ποιότητα και καινοτομία, όχι μόνο για σχετική ποιότητα ή καινοτομία. [...]
Το επόμενο σημαντικό ερώτημα είναι: Μπορεί το μοντέλο αυτό να εξαχθεί, όπως είναι ή με προσαρμογές, στην παραγωγή υλικών αγαθών;

Η επέκταση της ομότιμης παραγωγής στον κόσμο της υλικής παραγωγής
Ο γενικός κανόνας για την κατανόηση αυτής της δυναμικής και του διαχωρισμού μεταξύ του άυλου και υλικού κόσμου είναι ο ακόλουθος:
Για κάθε άυλο έργο, εφόσον υπάρχει μια γενική υποδομή για τη συνεργασία και η ανοικτή και ελεύθερη εισροή είναι διαθέσιμη ή μπορεί να δημιουργηθεί, οι γνωσιακοί εργαζόμενοι μπορούν να εργαστούν μαζί σε ένα κοινό έργο.
Ωστόσο, για την παραγωγή υλικών αγαθών, υπάρχουν αναπόφευκτα τα κόστη του κεφαλαίου και χρειάζεται τουλάχιστον η ανάκτηση του κόστους. Πράγματι, τα εμπορεύματα αυτά είναι εξ ορισμού ανταγωνιστικά, δηλαδή αν είναι στην κατοχή ενός ατόμου, είναι πιο δύσκολο να μοιράζονται, και επίσης, όταν χρησιμοποιηθούν θα πρέπει να αναπληρωθούν.
Λόγω αυτής της ουσιαστικής διαφοράς, μπορούμε εύκολα να διαπιστώσουμε ότι η ίδια διαδικασία δεν μπορεί να χρησιμοποιηθεί και για τις δύο πτυχές της παραγωγής των υλικών πραγμάτων.
Παρ’ όλα αυτά -και αυτό είναι ένα βασικό επιχείρημα- κάτι που πρέπει να παραχθεί, πρώτα πρέπει να σχεδιαστεί. Και ο σχεδιασμός ενός υλικού αντικειμένου, είτε πρόκειται για ένα αυτοκίνητο, μια ηλιακή στέγη ή ένα ηλεκτρονικό κύκλωμα, είναι μια άυλη διαδικασία που βασίζεται σε ένα λογισμικό, εξαρτώμενη από συνεργαζόμενους εγκεφάλους. Έτσι, το πρώτο πράγμα που έρχεται στο μυαλό είναι μια συνεργασία μεταξύ κοινοτήτων ανοικτού σχεδιασμού από τη μία πλευρά, και κατασκευαστικών βιομηχανιών από την άλλη πλευρά. Αυτό είναι πράγματι αυτό που συμβαίνει και αναδύεται σε παγκόσμια κλίμακα. [...]

Στο βιβλίο-ορόσημο του Eric von Hippel Ο Εκδημοκρατισμός της Καινοτομίας έχουν καταγραφεί πολλά επίπεδα της εν λόγω συνεργασίας. Παρ’ όλα αυτά, πρέπει να αναγνωρίσουμε ότι υπάρχουν πολύ μεγαλύτερες δυσκολίες για να επιτευχθεί αυτό. Πρώτα απ ‘ όλα, υπάρχουν πολύ πιο σημαντικοί βρόχοι ανάδρασης που είναι απαραίτητοι μεταξύ σχεδιασμού και παραγωγής, καθώς τα πραγματικά προϊόντα πρέπει να δοκιμάζονται στον φυσικό κόσμο. Επίσης, τα εργαλεία είναι διαφορετικά, και απαιτείται να είναι διαθέσιμα 3D-based εργαλεία σχεδιασμού, όπως το CAD/CAM, θα πρέπει να χρησιμοποιούνται βίντεο για να δείξουν τις πρακτικές της χρήσης, και θα πρέπει να υπάρξει πολύ πιο μακρινή συνεργασία σε πραγματικό χρόνο. Αλλά δύσκολο δεν σημαίνει αδύνατο! [...]

Για να πραγματοποιηθεί αυτός ο σημαντικός ανασχηματισμός, ωστόσο, είναι επίσης απαραίτητο να συλλάβουμε την υλική παραγωγή με έναν περισσότερο αρθρωτό τρόπο. Αυτή είναι η προσέγγιση, για παράδειγμα, των Bug Labs, που προσφέρουν μια ηλεκτρονική διάταξη η οποία μπορεί να συντεθεί αρθρωτά, δίνοντας τη δυνατότητα στον καθένα να επιλέξει τα ιδιαίτερα κομμάτια που πρέπει να συναρμοστούν. Έτσι, αντί να φανταστούμε μια κοινότητα σε συνεργασία με μία εταιρεία, όπως γίνεται σε πολλά συν-σχεδιασμένα και συν-δημιουργημένα έργα, ας φανταστούμε μάλλον μια παγκόσμια κοινότητα “μαστόρων”, αλλά και μια παγκόσμια κοινότητα οικιακών παραγωγών, που μπορούν να “κατεβάσουν” από το διαδίκτυο το σχεδιασμό και να παράγουν τα αντικείμενα σε τοπικό επίπεδο.
Η επίτευξη μια τέτοιας ριζικής αλλαγής της αντίληψης για το πώς κατασκευάζουμε πράγματα, θα απαιτούσε έναν ριζικό επανασχεδιασμό του συνόλου της παγκόσμιας εφοδιαστικής αλυσίδας, και όσο απίθανο ακούγεται τόσο, στην πραγματικότητα, ήδη συμβαίνει. [...]

Η κατανομή στην ανοικτή κατασκευή
Η βιομηχανία υπόκειται στην ίδια διαδικασία σμίκρυνσης όπως κάποτε και οι υπολογιστές.
Σκεφτείτε τις εξής βασικές τάσεις:
Η δι’ αλληλογραφίας κατεργασία σημαίνει ότι μπορείτε να σχεδιάσετε το δικό σας προϊόν, και μια εταιρεία θα παραδώσει στη συνέχεια το κομμάτι στο κατώφλι σας. Η κατασκευή στην επιφάνεια εργασίας του υπολογιστή σας σημαίνει ότι όχι μόνο μπορείτε να σχεδιάσετε το δικό σας προϊόν, αλλά και να το παράγετε εσείς οι ίδιοι. Αυτό είναι ήδη δυνατό, λόγω των εξελίξεων στη 3D εκτύπωση, σύμφωνα με την οποία πλαστικά σχέδια μπορούν να παραχθούν με όλο και φθηνότερα μηχανήματα. Η ίδια η βιομηχανία χρησιμοποιεί όλο και περισσότερο ταχείες και ευέλικτες παραγωγικές τεχνικές, οι οποίες απαιτούν μια ριζικά νέα φιλοσοφία σχετικά με τις μηχανές: όχι τόσο υπερεξειδίκευση, υψηλή δαπάνη και συγκέντρωση, αλλά μάλλον παραγωγή μέσω μιας γενικής μηχανής που μπορεί να προσαρμοστεί γρήγορα και ανέξοδα σε νέες ανάγκες και διαδικασίες. Καθώς τέτοιες μηχανές γίνονται μικρότερες, περισσότερο διαδεδομένες και φθηνότερες, η διαθεσιμότητά τους για την τοπική παραγωγή θα αυξηθεί δραματικά. Η προσωπική κατασκευή, όπως αναπτύσσεται μέσω των κοινοτήτων FabLab και το RepRap, αποτελεί την κατάληξη μιας τέτοιας διαδικασίας.

Δικτυώνοντας τον φυσικό κόσμο
Βλέπουμε την ίδια καινοτομία στον τομέα των χρηματοπιστωτικών κεφαλαίων. Μετά από την κατάρρευση του χρέους, βλέπουμε μια ισχυρή ώθηση για να γίνει η χρηματοδότηση περισσότερο διαθέσιμη με ένα κατανεμημένο τρόπο. Μία από τις τάσεις είναι φυσικά ο κοινωνικός δανεισμός, που επιτρέπει σε άτομα να δανείζουν το ένα το άλλο. Μία άλλη είναι η ισχυρή αναβίωση των συμπληρωματικών νομισμάτων με βάση την αμοιβαία πίστωση. Το πλεονέκτημα είναι ότι αυτή η πίστωση δημιουργείται από τους ίδιους τους συμμετέχοντες, χωρίς να χρειάζεται να εξαρτώνται από το πιο σπάνιο επίσημο νόμισμα, και έτσι επιτυγχάνεται η ανεξαρτησία από τις κεντρικές τράπεζες. Τα συμπληρωματικά νομίσματα είναι επίσης γνωστά για το ότι κρατούν το μεγαλύτερο μέρος των χρηματοοικονομικών ροών εντός των τοπικών κοινοτήτων. Έτσι, η νέα εικόνα γίνεται σαφέστερη: φθηνότερα εργαλεία παραγωγής, σε συνδυασμό με peer-to-peer** χρηματοδότηση και peer-to-peer νομίσματα, μας επιτρέπουν να αντιληφθούμε την υλική παραγωγή πολύ πιο κοντά στο σημείο της ανάγκης. Αυτή η ενδεχόμενη επανατοπικοποίηση δεν είναι, ωστόσο, οπισθοδρομική, αλλά υψηλής τεχνολογίας, και δεν δημιουργεί απομόνωση, επειδή εξαρτάται εξίσου από παγκόσμιες δεξιότητες και κοινότητες ανοικτού σχεδιασμού που λειτουργούν στην κλίμακα του κόσμου.
Έτσι, το όραμα γίνεται σαφέστερο. Έχουμε ήδη μία peer-to-peer τεχνολογική και επικοινωνιακή υποδομή, και νέα οργανωτικά μοντέλα που βασίζονται στην ανοικτή συνεργασία όσον αφορά την τεχνογνωσία, το λογισμικό και το σχεδιασμό. Έχουμε αύξηση της πρόσβασης σε περισσότερο κατανεμημένο μηχανικό εξοπλισμό, που μας επιτρέπει να φανταστούμε μια περισσότερο τοπικοποιημένη παραγωγή τέτοιων ανοικτών σχεδίων. Έχουμε πολύ χαμηλότερες κεφαλαιακές ανάγκες, αλλά όταν χρειάζονται κεφάλαια για την ανάκτηση του κόστους της υλικής παραγωγής, έχουμε πρόσβαση σε πολύ περισσότερα διαθέσιμα κεφάλαια μέσω της αμοιβαίας πίστωσης και του κοινωνικού δανεισμού. Καμία από αυτές τις τάσεις δεν έχει υλοποιηθεί πλήρως, αλλά, αν και θεωρητικά μπορεί να εκτροχιαστούν, υπάρχουν πολύ ισχυρές ενδείξεις ότι κινούνται και εξελίσσονται προς αυτή την κατεύθυνση.

P2P Ενέργεια
Τι άλλο χρειαζόμαστε; Λοιπόν, το στοιχείο που λείπει δεν είναι δύσκολο να το μαντέψετε, είναι ένα κατανεμημένο P2P ενεργειακό δίκτυο!
Η λογική για τη διανεμημένη ενέργεια είναι αρκετά απλή δεδομένου ότι επιτρέπει στους ανθρώπους να έχουν τα εργαλεία για την παραγωγή ανανεώσιμης ενέργειας˙ σημαίνει, επίσης, ανεξαρτησία από κεντρικές επιχειρήσεις και υποστήριξη της τοπικής παραγωγής, η οποία είναι σημαντική πτυχή στο πλαίσιο που περιγράφουμε. Πλεονάζουσα ενέργεια μπορεί να δοθεί, να ανταλλαχθεί ή να πωληθεί, με το πρόσθετο πλεονέκτημα ότι όσοι από εμάς χρησιμοποιούν αποδεδειγμένα λιγότερη ενέργεια θα έχουν εισόδημα από αυτούς που χρησιμοποιούν υπερβολική ενέργεια.

Συμπερασματικά
Ελπίζω οι αναγνώστες αυτής της επισκόπησης να έχουν τώρα μια σαφέστερη εικόνα για το πώς ένας peer-to-peer κόσμος μπορεί να διαμορφωθεί. Θα αποτελείται από κοινότητες ανοικτής γνώσης, ανοικτού λογισμικού και ανοικτού σχεδιασμού, των οποίων τα μέλη θα συνδέονται με φορείς παραγωγής (εταιρείες, συνεταιρισμοί), οι οποίοι θα χρηματοδοτούν τα μέλη τους άμεσα, αλλά και έμμεσα υποστηρίζοντας την υποδομή της συνεργασίας για τα κοινά αγαθά από τα οποία εξαρτώνται, και θα κατανέμουν τα οφέλη έτσι ώστε αυτά να επιστρέφουν στις κοινότητες. Οι παραγωγικοί φορείς θα ήταν σε θέση να παράγουν σε τοπικό επίπεδο, με τη χρήση ενέργειας από ένα peer-to-peer δίκτυο, καθώς και με χρήση peer-to-peer νομισμάτων για την ανταλλαγή των ανταγωνιστικών προϊόντων, ενώ άυλα και πολιτιστικά αγαθά θα είναι ελεύθερα διαθέσιμα για ολόκληρη την ανθρωπότητα.

Αυτό δεν είναι μια ουτοπία, αλλά απόλυτη αναγκαιότητα για την επιβίωση του πλανήτη μας.
Πράγματι, κάνουμε δύο πράγματα λάθος, και πρέπει να τα αναιρέσουμε:
Πιστεύουμε ότι η φύση είναι άπειρη, κάτι που είναι ψευδές, και έτσι δημιουργούμε μια ψευδο-αφθονία που καταστρέφει τον πλανήτη. Πιστεύουμε ότι τα διανοητικά και πολιτιστικά αγαθά πρέπει να καθίστανται με τεχνητό τρόπο σπάνια, με αποτέλεσμα να παραλύει η κοινή χρήση των καινοτομιών. Αν μπορέσουμε να ανατρέψουμε και τα δύο, συνδυάζοντας την αναγνώριση της πραγματικής σπάνης των υλικών αγαθών με την πραγματική αφθονία των άυλων αγαθών, θα έχουμε έναν νέο και βιώσιμο πολιτισμό, βασισμένο στις peer-to-peer αρχές.

* Ο Michel Bauwens είναι θεωρητικός των δικτύων peer-to-peer, συγγραφέας και ερευνητής.

**ΣτΜ: Το peer-to-peer (ή P2P) είναι ένα μοντέλο δικτύου που προέρχεται από το χώρο των υπολογιστών, αλλά έχει γενικότερες εφαρμογές. Ένα δίκτυο υπολογιστών peer-to-peer επιτρέπει σε πολλούς υπολογιστές να μοιράζονται τους πόρους τους ισοδύναμα, ενώ όλοι οι κόμβοι του δικτύου έχουν ίσα δικαιώματα.

Μετάφραση: Δ.Κ.

Το πρωτότυπο κείμενο: https://snuproject.wordpress.com/2011/12/17/the-emergence-of-open-design-and-open-manufacturing-we_magazine/