Το Οικολογικό Ζήτημα & Ο «Πράσινος» Καπιταλισμός

by

Από indy.gr

Πάρνηθα…….. Πήλιο…… Αγιά….. Χαλκιδική….. Eστίες φωτιάς ξεσπούν καθημερινά σε έναν εφιαλτικό Ιούνιο που όμοιό του δεν ξανάδε η χώρα. Μια ατελείωτη λίστα τόπων απίστευτης ομορφιάς εξαφανίζονται από την καταστροφική μανία του ανθρώπινου παράγοντα, μια λίστα που φέτος μοιάζει ατελείωτη. Σε τέτοιες στιγμές απόγνωσης τα ΜΜΕ και οι πολιτικοί υποκριτικά κόπτονται για το τις πταίει και επιδίδονται σε ένα θέατρο εντυπώσεων με αποδιοπομπαίους τράγους, από μηχανής θεούς και πόντιους πιλάτους, προσπαθώντας να αντλήσουν πολιτική υπεραξία από το θάνατο και να χειραγωγήσουν την κατακραυγή σε ανώδυνες οδούς. Σε τέτοιες στιγμές απόγνωσης είναι κρίσιμο το άνοιγμα μίας συνολικής συζήτησης για το οικολογικό ζήτημα με όρους κοινής λογικής και κυρίως με όρους αντιπαράθεσης με τον καθεστωτικό λόγο.

Το Οικολογικό Ζήτημα
Είναι φανερό ότι οι κοινωνίες μας γίνονται όλο και πιο ασύμβατες με τη φύση. Ο τελευταίος καύσωνας, που ήρθε για να μείνει στην Ελλάδα και αποτελεί αιτία για πολλές από τις πυρκαγιές σε εξέλιξη, δεν είναι τυχαίο φαινόμενο αλλά συνδέεται άμεσα με τις παγκόσμιες κλιματικές αλλαγές, που έχει φέρει η καπιταλιστική ανάπτυξη. Η ασταμάτητη οικιστική δραστηριότητα, που καταστρέφει τα εναπομείναντα δάση της χώρας, δεν έχει προκύψει από παρθενογένεση αλλά από την κυρίαρχη αντίληψη, που θυσιάζει τη φύση στην οικονομική εκμετάλλευση. Οι «αυθαίρετοι» που χτίζουν βίλες και πισίνες πάνω στα καμένα μπορεί να είναι καθάρματα αλλά είναι οι καλύτεροι εκφραστές του μοντέλου ζωής, που ενθαρρύνεται και επιβραβεύεται από το σύστημα. Γι’ αυτό χαίρουν ασυλίας από τις κρατικές αρχές και επιβραβεύονται με νομοθετικές ρυθμίσεις νομιμοποίησης αυθαιρέτων, γι’ αυτό ανήκουν στους επιτυχημένους της κοινωνίας μας, γι’ αυτό η πλειοψηφεία των μικροαστών «τους βγάζει το καπέλο» για τις λαμογιές τους και θα ήθελε να τους μοιάσει.

Το μόνο εύκολο λοιπόν θα ήταν να επιρρίψουμε ευθύνες για το έγκλημα με τον τρόπο που το κάνει ο καθεστωτικός λόγος. Έτσι, μπορούμε να επιρρίψουμε πολιτικές ευθύνες στους «Σουφλιάδες» πολιτικούς, που με απίστευτη άνεση αναθεωρούν το άρθρο 24 του Συντάγματος με σκοπό το αποχαρακτηρισμό των δασών και ταυτόχρονα νομιμοποιούν τα αυθαίρετα με νομοθετικές διατάξεις, για να τους καλέσουμε να παραιτηθούν. Μπορούμε επίσης να επιρρίψουμε ευθύνες και στις Αρχές, που τα «παίρνουν» χοντρά, για να εγκρίνουν τα εγκλήματα των πλουσίων με τις βίλες, και καλούν τις μπουλντόζες, μόνο όταν είναι να γκρεμίσουν τσιγγάνικα παραπήγματα ή παράγκες. Μπορούμε ακόμη να ρίχνουμε όλο το φταίξιμο σε αποδιοπομπαίους τράγους, δηλαδή στα ανθρωπάκια που λέγονται εμπρηστές και απλώς εκτελούν διαταγές. Μπορούμε τέλος να ανακαλύπτουμε τα αφεντικά των εμπρηστών, τους καταπατητές και τις οικοδομικές εταιρείες, ως τους κύριους αίτιους του εγκλήματος. Δε θα μας απομακρύνουν όμως τέτοιου είδους συλλογισμοί από το ανώδυνο του καθεστωτικού λόγου. Αντίθετα, θα στείλουν τον κόσμο πιο κοντά στους καναπέδες και τις τηλεοράσεις με μία αίσθηση ανημπόριας να παρακολουθεί την καταστροφή που συνεχίζεται ασταμάτητη.

Αν θέλουμε να μιλήσουμε με όρους λογικής, δε μπορούμε παρά να αποδώσουμε την ολοένα αυξανόμενη ασυμβατότητα των κοινωνιών μας με τη φύση στον καπιταλισμό, το σύστημα που καθορίζει σε μεγάλο βαθμό τις ζωές μας. Από την Πάρνηθα ως την Καλιφόρνια και από τη Ν. Ζηλανδία ως την Τανζανία η ευθύνη για το κάψιμο των δασών έχει ως αιτία το σύστημα. Ανήκει στην εξουσία, κρατική και ιδιωτική, που, θέλουμε δε θέλουμε, ασκεί τη διακυβέρνηση πάνω στις κοινωνίες και διαχειρίζεται μεταξύ όλων των άλλων το οικολογικό ζήτημα. Και από εκεί η ευθύνη μοιράζεται πρώτα στις τοπικές κοινωνίες που δεν περιφρούρησαν τον τόπο τους και μετά σε όλο το κοινωνικό φάσμα, που παραμένει απαθές στις επιθέσεις της εξουσίας εναντίον του. Και φυσικά το θέμα των πυρκαγιών δε μπορεί να ειδωθεί μεμονωμένα αλλά ως μέρος του ευρύτερου οικολογικού ζητήματος, που περιλαμβάνει έναν ατελείωτο κατάλογο ασελγειών, από την υπερθέρμανση του πλανήτη και το λιώσιμο των πάγων μέχρι τη ραγδαία εξαφάνιση της χλωρίδας και πανίδας του πλανήτη.

«Πράσινος Καπιταλισμός» Ή Εγγενής Αδυναμία
Είναι παροιμιώδης η αδυναμία του καπιταλισμού να ανταπεξέρχεται σε μεγάλα κοινωνικά ζητήματα, όπως η παγκόσμια φτώχεια, η ανεργία, η κοινωνική αδικία και ανισότητα κτλ. Ζητήματα, η λύση των οποίων αναγκαστικά επιβάλλει συλλογική κινητοποίηση κοινωνικών δυνάμεων, πράγμα αδύνατο σε ένα σύστημα που καθαγιάζει τον ατομικισμό. Η εμφανής όμως αυτή αδυναμία του συστήματος προέρχεται και από έναν άλλο λιγότερο προφανή λόγο, το γεγονός ότι τέτοιου είδους χρόνια ζητήματα προκαλούνται από δομικά και εγγενή στοιχεία της ύπαρξής του. Πως θα μπορούσε ποτέ να συμβιβαστεί η άμετρη οικονομική «ανάπτυξη», εγγενές στοιχείο του συστήματος, με την αρμονική συμβίωση του ανθρώπου με τη φύση. Έτσι και η τρανταχτή αδυναμία του καπιταλισμού να διαχειριστεί το οικολογικό ζήτημα του πλανήτη εδώ και κάποιους αιώνες μόνο ως εγγενής θα πρέπει να θεωρηθεί.

Ας δούμε όμως τα πράγματα αντικειμενικά. Θα μπορούσε να υπάρξει «πράσινος» καπιταλισμός; Είναι γνωστή η θέση των θεωρητικών του καπιταλισμού, σύμφωνα με την οποία η προαγωγή των ατομικών συμφερόντων μέσα από την οικονομία της αγοράς δίνει τελικά λύσεις και στα πιο σύνθετα συλλογικά προβλήματα. Είναι περαιτέρω εμπειρικά βιωμένη η ευελιξία του συστήματος να απορροφά τους κάθε είδους κραδασμούς και να αντέχει στο χρόνο. Αναλόγως θα μπορούσε να υποθέσει κανείς ότι θα λυθεί και το οικολογικό. Το σύστημα θα προσαρμοστεί στις νέες περιστάσεις με την προσπέλαση των όποιων δυσχερειών μέσα από την οικονομία της αγοράς.

Στην παρούσα φάση το σύστημα παρουσιάζει όντως μικρή μεταστροφή. Μολονότι μέχρι πριν τρία χρόνια κεντρική θέση της πολιτικής των ΗΠΑ στο οικολογικό ήταν η άρνηση ύπαρξης αυτού, μολονότι το 2003 τα έξοδα της αμερικανικής βιομηχανίας ενέργειας για επιστημονική έρευνα πάνω σε οικολογικές πηγές ενέργειας ήταν ίσα με τις δαπάνες για έρευνα της βιομηχανίας σκυλοτροφών, μολονότι η ΕΕ υιοθέτησε ένα σύστημα περιορισμών των εκπομπών διοξειδίου του άνθρακα (cap & trade), εσκεμμένα εξωραϊσμένο, που όλα αυτά τα χαμένα χρόνια απλώς χάιδεψε τους βιομήχανους – ρυπαντές της Ευρώπης, τα πράγματα δείχνουν σα να αρχίζουν να αλλάζουν. Ο Μπους έγινε ξαφνικά «πράσινος», ο άλλοτε κινηματογραφικός «εξολοθρευτής» Σβατζενέγκερ έγινε, ως κυβερνήτης της Καλιφόρνιας, το παγκόσμιο υπόδειγμα οικολόγου πολιτικού, οι Ευρωπαΐοι πολιτικοί ανασκουμπώθηκαν, οι καπιταλιστές δε βγάζουν πια σποτάκια στην τηλεόραση για το πόσο καλό μας κάνει το διοξείδιο του άνθρακα, οι επενδύσεις σε εναλλακτικές πηγές ενέργειας αυξάνονται.

Εντούτοις, η ξαφνική αυτή μεταστροφή δεν οφείλεται σε αίτια, που συνδέονται τόσο με την οικονομία της αγοράς όσο κυρίως με την πολιτική. Εμπρός στον εκτροχιασμό της οικολογικής καταστροφής του πλανήτη οι πολιτικοί διαβλέπουν πλέον ότι χάνουν ψήφους, όταν δεν ασκούν μία ελάχιστη οικολογική πολιτική. Από την άλλη, τα οικονομικά κέντρα εξουσίας αλλάζουν σταδιακά τη στάση τους, όχι από οικολογική ευαισθησία αλλά επειδή θεωρούν πλέον βέβαιη την επιβολή νομοθετικών περιορισμών στην άκρατη κερδοσκοπία τους σε βάρος της φύσης. Έτσι, ξεκινούν δριμύ lobbying σε όλα τα επίπεδα, προκειμένου να προλάβουν τυχόν οικονομικές συνέπειες και να εκμηδενίσουν τις νομοθετικές πρωτοβουλίες.

Ώρα Για Δράση
Η στρεβλή όμως αυτή μεταστροφή του συστήματος δεν μπορεί να αλλάξει την τροχιά του πλανήτη. Ακόμη και την ώρα που η κατάσταση εξελίσσεται ακάθεκτα προς την καταστροφή, τα μέτρα που λαμβάνονται είναι ελλιπή έως ανύπαρκτα, με μόνη μέριμνα όχι το πως θα σωθεί το περιβάλλον αλλά το πώς θα διαφυλαχθεί το οικονομικό και πολιτικό status quo. Χαρακτηριστικό παράδειγμα είναι ο στόχος που έχουν θέσει οι περισσότερες ανεπτυγμένες χώρες να περιορίσουν ως το 2020 τις εκπομπές ρύπων στα επίπεδα μόλις του 2000, ακόμη και με τις υποδείξεις τον επιστημόνων ότι ένας τέτοιος στόχος δε διασώζει τελικά τον πλανήτη.

Είναι σαφές ότι υπάρχει μία αναντιστοιχία σε παγκόσμιο επίπεδο μεταξύ του διαρκώς διογκούμενου μεγέθους του οικολογικού ζητήματος από τη μία και των προσπαθειών για την επίλυσή του από την άλλη. Είναι η απόσταση που επιβάλλει ανάλογα με τα συμφέροντά του το παραλλακτικό πρίσμα της εξουσίας ανάμεσα στη διακυβέρνηση των κοινωνιών και στις πραγματικές ανάγκες τους. Η αναντιστοιχία αυτή δείχνει πολιτικό έλλειμμα και προμηνύει θύελλες στο εγγύς μέλλον.

Όπως όλα δείχνουν, το οικολογικό σε συνδυασμό με το ενεργειακό ζήτημα θα φέρουν μία αναγκαστική μετάλλαξη του οικονομικού μας συστήματος από τη φάση καπιταλιστικής υπερθέρμανσης, στην οποία βρίσκεται. Η επόμενη φάση δεν είναι από τώρα προβλέψιμη. Αυτό που είναι όμως σίγουρο είναι το ότι η λογική της συμπόρευσης/συνδιαλλαγής με την εξουσία, που οδήγησε στην ήττα ολόκληρο το οικολογικό κίνημα, μας φέρνει απλώς πιο κοντά στην καταστροφή. Η προώθηση των οικολογικών προταγμάτων από εδώ και πέρα θα πρέπει να γίνεται σε ρήξη με την εξουσία με μόνο γνώμονα την απόδοση της διαχείρισης της φύσης πίσω στις κοινωνίες και την προώθηση της αρμονικής σχέσης του ανθρώπου με τη φύση ενάντια στον καπιταλισμό.

Advertisements

8 Σχόλια to “Το Οικολογικό Ζήτημα & Ο «Πράσινος» Καπιταλισμός”

  1. nefelikas Says:

    Εξαιρετική ανάλυση, συμφωνώ σε όλα τα σημεία της.

    Θα ήθελα μόνο να επισημάνω ότι η υπάρχουσα νοοτροπία όλων μας και οι καταστροφικές για το περιβάλλον συνέπειες της έχει να κάνει με βαθύτερα αίτια. Έχοντας αποδεχτεί την αυθαίρετη σύμβαση ότι είμαστε ανώτερο είδος από τα ζώα (πόσο μάλλον τα φυτά), πιστεύουμε λανθασμένα ότι η φύση μας ανήκει και έχει εφευρεθεί (από τον Θεό υποτίθεται) με μοναδικό σκοπό την εξυπηρέτηση των αναγκών μας. Αδυνατούμε να καταλάβουμε πως κάτι τέτοιο δεν ισχύει κι ότι αποτελούμε απλά έναν κρίκο της αλυσίδας και τίποτα παραπάνω.

    Αν δεν κατανοήσουμε εγκαίρως τη θέση μας σ’ αυτό τον κόσμο θα καταστραφούμε (προς μεγάλη ικανοποίηση της παγκόσμιας χλωρίδας και πανίδας που επιτέλους θα ανασάνει ανακουφισμένη). Στο χέρι μας είναι να διαθέσουμε όλη τη γνώση, την τεχνολογία και το χρήμα που αποκτήσαμε μέσα σε τόσους αιώνες προκειμένου να αντιστρέψουμε το επικείμενο τέλος. Αυτό είναι το εσχατολογικό στοίχημα της εποχής μας και μοιάζει να είναι το σημαντικότερο που αντιμετωπίσαμε από τότε που κάναμε το λάθος να κατεβούμε από τα δέντρα.

  2. inlovewithlife Says:

    Αυτό που γράφεις είναι το πιο σημαντικό (αλλά δε μπορούσε να συμπεριληφθεί στο άρθρο).

    Η δυσαρμονία μας με τη φύση έγκειται στον τρόπο που αντιλαμβανόμαστε τους εαυτούς μας και τις ζωές μας σε σχέση με αυτή. Ο (δυτικός) πολιτισμός που κυριαρχεί βάζει στο κέντρο του τον άνθρωπο, ξεκομμένο όμως από τη φύση, και υποθέτει ότι μόνη οδός για την ευτυχία είναι η συνεχής ανάπτυξη της παραγωγικότητας υλικών αγαθών με όποιο κόστος. Όλες οι βάσεις της οικονομίας στηρίζονται σε αυτό. Αν εκλήψει μία τέτοια θεωρητική βάση, το σύστημα θα καταρρέυσει.

    Φυσικά, αυτό δεν πρέσβευαν ποτέ οι περισσότεροι ανθρώπινοι πολιτισμοί (ασιατικοί, αφρικανικοί, των ιθαγενών της Αμερικής και της Αυστραλίας), όμως τείνουν πλέον να εξαφανιστούν. Και φυσικά αυτό δεν πρεσβεύει και ο απλώς σκεπτόμενος άνθρωπος, ο οποίος δε γουστάρει να βλέπει την κοινωνία του να καταναλώνει σα να μην υπάρχει αύριο.

  3. ritsmas Says:

    δε νομίζω ότι τούτος ο πλανήτης μπορεί να επιζήσει αν δεν υπάρξουν μεγάλα οικολογικά κινήματα. Ο ωφελιμισμός ενός εκαστου εξ ημών που είναι απόροια της καταναλωτικής και ανάδελφου κοινωνίας δεν μπορεί να ριζώσει οριστικά. Πρέπει να βρεθεί τρόπος να νοιαστούμε για όσα μας αφορούν, για όσα ορίζουν το μέλλον το δικό μας και των παιδιών -εγγονών μας.
    Ριτσα μασουρα

  4. inlovewithlife Says:

    @ρίτσα
    Δεν υπάρχει περίπτωση να μην επιζήσουμε και εμείς και ο πλανήτης. Υπάρχει κάτι που λέγεται ένστικτο αυτοσυντήρησης και είναι πανίσχυρο. Το θέμα είναι γιατί να φτάσουμε στο αμήν, για να ενεργοποιηθεί αυτό. Οπότε αισιοδοξία.

    Πιστεύω και γω ότι ο ωφελιμισμός και η αδιαφορία καλύπτει νία πλευρά του ανθρώπου και ποτέ δε θα εξαφανίσει τις άλλες. Το θέμα είναι ότι με το παρόν σύστημα καλλιεργείται υπέρμετρα και μπορεί να μην τις εξαφανίζει αλλά σίγουρα τις επισκιάζει.

  5. tentas Says:

    Πρώτον πάρτε ένα link που ίσως μετριάσει λίγο την καταστροφολογία που έχει ξεσπάσει και την απαισιοδοξία γύρω από το φαινόμενο «Πυρκαγιά στην Πάρνηθα» , όχι φυσικά πως δεν είναι ένα ΚΑΤΑΣΤΡΟΦΙΚΟΤΑΤΟ γεγονός…

    http://www.tanea.gr/Article.aspx?d=20070705&nid=5157013

    Δεύτερον , συμφωνώ απόλυτα με τα όσα ειπώθηκαν από τον λαλλίστατο απογοητευμένο προλαλλήσαντα blogάρχη! Βέβαια ίσως πέρα από την μοιρολατρία και την κλισέ προσέγγιση «ΦΤΑΙΕΙ Ο ΚΑΠΙΤΑΛΙΣΜΟΣ» (που όντως φταίει) θα πρεπε , αφου έχουμε κληρωθεί να ζούμε επί των ημερών του , να δούμε πως μπορούμε να δράσουμε μέσα στα πλαίσια αυτού του καθεστώτος. Αφού λοιπόν το μόνο που τους γυαλίζει στο μάτι και τους κινεί είναι το κέρδος , το όφελος , το μπαγιόκο , το λιγδομένο άντερο , ΠΡΕΠΕΙ ΝΑ ΤΟΥΣ ΔΩΣΟΥΜΕ ΝΑ ΚΑΤΑΛΑΒΟΥΝ πως μόνο αν αποκτήσουν περιβαλλοντική συνείδηση στις πράξεις τους , θα μπορούν να το «λιγδώνουν» για πολύ καιρό ακόμα ….είναι μονόδρομος ΞΥΠΝΑΤΕ ΖΩΑΑΑΑ!!!

  6. inlovewithlife Says:

    Καταρχάς δεν σου επιτρέπω να μας αποκαλείς ζώα, μόνο ελάφια.

    Δεύτερον μη με ξαναπείς μπλογκάρχη αλλά μπλογκάρχιδο.

    Πέρα από την πλάκα, μέσα από το σύστημα δε θα δώσουμε σε κανέναν να καταλάβει τίποτα. Μπορεί να χαϊδέψουμε, να νανουρίσουμε αλλά με την τροπή που έχουν πάρει τα πράγματα τέτοια δε βοηθούν. Πρέπει να το πάρουμε απόφαση πως δε μπορούμε να ζούμε, όπως ζούμε, και να πορευθούμε ανάλογα.

    ΥΓ. tenta πότε θα πάμε γιόγκα;

  7. dunapower Says:

    Δεν τα μαθες?το γιόγκα πέθανε μαζί με την Πάρνηθα!!!

    Ωραίο το άρθρο τέντα..Παρόλ αυτά, πιστεύω ότι(όπως πάντα) η αλήθεια είναι κάπου στη μέση…και συμφωνώ όμως με τον οικοδεσπότη μας ότι πολύ χαιδέψαμε…για να ξυπνήσουμε λίγο και να βγούμε στους δρόμους!!!να ξυπνήσουν λίγο οι συνειδήσεις!!!πρώτες και καλύτερες οι δικές μας βέβαια..κανείς, μα κανείς να μην πλησιάσει την Πάρνηθα!!αφήστε τη φύση να κάνει τη δουλεία της..μια χαρά τα κατάφερε τόσα χρόνια χωρίς εμάς..

  8. Πρέπει να Καίγονται Που και Που τα Δάση; Τι Κάνουμε Μετά την Καταστροφή; « IN LOVE WITH LIFE Says:

    […] IN LOVE WITH LIFE Χώρος κατάθεσης ψυχής και πεδίο ανταλλαγής απόψεων για την Κοινωνία της Πληροφορίας. « Το Οικολογικό Ζήτημα & Ο «Πράσινος» Καπιταλισμός […]

Σχολιάστε

Εισάγετε τα παρακάτω στοιχεία ή επιλέξτε ένα εικονίδιο για να συνδεθείτε:

Λογότυπο WordPress.com

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό WordPress.com. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Twitter

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Twitter. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Facebook

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Facebook. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Google+

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Google+. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Σύνδεση με %s


Αρέσει σε %d bloggers: