Σταματήστε τις Πατέντες Λογισμικού

by

patent idea

UPDATE : Την παγκόσμια ημέρα κατά των πατεντών λογισμικού οι εργαζόμενοι του Ευρωπαϊκού Γραφείου Πατεντών (EPO) κατέβηκαν σε απεργία, για το λόγο ότι «the organisation is decentralising and focusing on granting as many patents as possible to gain financially from fees generated». Οι άνθρωποι δηλαδή, που έχουν ως αντικείμενο την έρευνα και έγκριση των πατεντών στην Ευρώπη, αγανάκτησαν τόσο πολύ με τις πρακτικές του EPO, του εργοδότη τους, που ένωσαν τις φωνές τους μαζί μας. Μίλησε κάποιος για εργατική δημοκρατία? Έτσι είναι τα πράγματα, όταν οι εργαζόμενοι διεκδικούν λόγο στο προϊόν της εργασίας τους και παίρνουν την κατάσταση στα χέρια τους.

Οι παγκόσμιες ημέρες του «κάτι» συνήθως δε σημαίνουν τίποτα. Αύριο, στις 24 Σεπτεμβρίου μία ομπρέλα οργανώσεων και εταιρειών καλεί σε Παγκόσμια Ημέρα κατά των Πατεντών Λογισμικού.

Το ζήτημα του πατενταρίσματος γραμμών κώδικα είναι εξαιρετικά σημαντικό, για να περιορίζεται σε παγκόσμιες ημέρες, χωρίς αυτό να σημαίνει ότι οι παγκόσμιες ημέρες δεν προσφέρουν ένα, έστω και μικρό, λιθαράκι. Είναι επίσης εξαιρετικά σημαντικό, για να εξαντλείται σε lobying μη κυβερνητικών οργανώσεων στο Διευθυντήριο των Βρυξελλών ή στο Διευθυντήριο του Λευκού Οίκου και των εκεί κέντρων εξουσίας. Το ζήτημα του πατενταρίσματος λογισμικού απαιτεί την κινητοποίηση ΟΛΩΝ ΜΑΣ για την επέκταση της ελεύθερης ροής της γνώσης μέσα στις κοινωνίες.

Τα διπλώματα ευρεσιτεχνίας, ή πιο εκλαϊκευμένα οι πατέντες, αποτελούν θεσμό δικαίου, με τον οποίο ένα κράτος παραχωρεί σε ιδιώτες αποκλειστικά δικαιώματα οικονομικής εκμετάλλευσης ως προς την εφαρμογή μίας εφεύρεσης (με διάρκεια 20 ετών στην Ελλάδα και δυνατότητα ανανέωσης).Η βασική δικαιολόγηση του θεσμού, όπως και του συνόλου των θεσμών της διανοητικής ιδιοκτησίας, πέρα από τις υποκριτικές αμπελοφιλοσοφικές και κατά βάση αστήρικτες φανφάρες των έννομων τάξεων της ηπειρωτικής Ευρώπης, είναι καθαρά οικονομική/οικονομίστικη και συνίσταται στην σκέψη ότι ένας τέτοιος θεσμός είναι απαραίτητος εντός της καπιταλιστικής οικονομίας ως οικονομικό/κερδοσκοπικό κίνητρο για την ανάπτυξη της δημιουργικότητας των ιδιωτών ευεργετώντας τελικά το κοινωνικό σύνολο. Παρ’ όλο που μία τέτοια δικαιολογητική βάση μπάζει από παντού (πχ. αν υποθέσουμε ότι η διανοητική ιδιοκτησία εκλείψει, ακολουθώντας την παραπάνω σκέψη, θα έπρεπε να αναμένουμε ότι θα εκλείψει και η δημιουργικότητα των ανθρώπων – επίσης φαινόμενα συνεργατικής μη κερδοσκοπικής δημιουργίας, όπως το Linux και η wikipedia, είναι με βάση αυτή τη λογική τουλάχιστον παράδοξα, αν όχι τελείως ανεξήγητα), πρέπει να γίνει δεκτό ότι σε καθεστώς καπιταλιστικής οικονομίας έχει μία χρησιμότητα, κυρίως για την ανάπτυξη της δημιουργικότητας του ιδιωτικού τομέα σε πεδία που απαιτούν ιδιαίτερα μεγάλες επενδύσεις, όπως η φαρμακευτική έρευνα.

Για ευνόητους λόγους, κατανοητούς ακόμη και μέσα στον παραλογισμό του καπιταλισμού, δηλαδή για να διαφυλαχθεί η δυνατότητα απρόσκοπτης εξέλιξης της επιστήμης και της τεχνολογίας, που θα εμποδιζόταν σημαντικά από αποκλειστικά ιδιωτικά δικαιώματα «ιδιοκτησίας» στην πληροφορία ή τη γνώση αυτή καθεαυτή και όχι στην εφαρμογή της, το Ευρωπαϊκό δίκαιο διπλωμάτων ευρεσιτεχνίας εξαίρει ρητώς από την προστασία των πατεντών τις ανακαλύψεις (φανταστείτε ο Άινστάιν να είχε πατεντάρει τη θεωρία της σχετικότητας), τις επιστημονικές και μαθηματικές θεωρίες, τις αισθητικές δημιουργίες, τις εμπορικές, επιστημονικές μεθόδους και κανόνες, τα παιχνίδια, την παρουσίαση πληροφοριών, καθώς και τα προγράμματα ηλεκτρονικών υπολογιστών. Οι εξαιρέσεις αυτές, που έχουν στην πλειονότητά τους διαβληθεί στις ΗΠΑ, όπου πατεντάρονται πλέον τα πάντα, έχουν αρχίσει να καταστρατηγούνται και στην Ευρώπη. Έτσι, σήμερα οι Ευρωπαϊκές πατέντες λογισμικού έχουν στην πράξη, και παρ’ όλη την ρητή έννομη εξαίρεση, πλέον γενικευτεί.

Πατεντάροντας γραμμές υπολογιστικού κώδικα είναι σα να βάζεις δικαιώματα ιδιοκτησίας στη γλώσσα, στην προκειμένη περίπτωση στη γλώσσα με την οποία οι άνθρωποι επικοινωνούν με τους ηλεκτρονικούς υπολογιστές. Εκτός από τις πρακτικές δυσχέρειες, που θέτουν οι πατέντες λογισμικού, όπως την αδυναμία εξακρίβωσης της καινότητας μίας εφεύρεσης, αυτές καθιστούν στην πράξη εξαιρετικά δύσκολη τη δημιουργία νέων προγραμμάτων λογισμικού, καθηλώνοντας τη δημιουργικότητα των ανθρώπων σε αντίθεση με τη δικαιολογητική τους βάση. Για περισσότερα επιχειρήματα στο διάλογο περί πατεντών λογισμικού δείτε εδώ (αν και δεν καλύπτει αρκετά).

Βαίνουμε ραγδαία σε μία εποχή, όπου η οικονομία βασίζεται όλο και πιο πολύ σε άυλα αγαθά, στη γνώση και την πληροφορία, ως απαραίτητες προϋποθέσεις για την παραγωγή των υλικών αγαθών και την ανθρώπινη εξέλιξη. Μία εποχή, όπου ωστόσο η γνώση επενδύεται με ιδιωτικά δικαιώματα ιδιοκτησίας, δηλαδή αποκλεισμού της κοινωνίας υπέρ του δικαιούχου αυτών, διαμορφώνοντας σχέσεις δύναμης/εξουσίας μεταξύ των ανθρώπων, των κοινωνικών τάξεων, των φυλών και των πολιτισμών υπό την έννοια της κατοχής του παρόντος και του καθορισμού του μέλλοντος της ανθρωπότητας. Μία εποχή, όπου ο καπιταλισμός ενδεδυμένος με τις ρομφαίες των κάθε φύσης ιδιοκτησιών αρχίζει να λειτουργεί ως ανασταλτικός παράγοντας για την οικονομία και την παραγωγή των άυλων αγαθών, δημιουργώντας αξιόλογες ρωγμές απελευθέρωσης, όπως η εκτός δικαίου μαζική διαδικτυακή ανταλλαγή πληροφοριών αλλά και οι μορφές συνεργατικής μη κερδοσκοπικής παραγωγής γνώσης, πληροφορίας και κουλτούρας. Οι διέξοδοι υπέρβασης από το υπάρχον απαρχαιωμένο οικονομικό σύστημα έχουν ήδη δοθεί. Τίποτα – ούτε ο καπιταλισμός – δε μπορεί να σταθεί εμπόδιο στη δημιουργικότητα των ανθρώπων, αθεράπευτα βασισμένη στο «sharing», το να μοιράζεσαι, δηλαδή συνεπαγόμενα στο κοινόχρηστο των άυλων αγαθών, τον κομμουνισμό.

Χρήσιμες Πηγές :

http://www.obi.gr/obi/
http://www.epo.org/
http://www.ipo.gov.uk/
http://www.uspto.gov/
http://ec.europa.eu/internal_market/indprop/comp/index_en.htm
http://eupat.ffii.org/
http://www.nosoftwarepatents.com/

Advertisements

7 Σχόλια to “Σταματήστε τις Πατέντες Λογισμικού”

  1. Vasilis Papavasileiou Says:

    Μπράβο που ασχολείσαι τώρα με το θέμα. Μπορεί το 2005 το Ευρωκοινοβούλιο να καταψήφισε την εφαρμογή τους αλλά πιέσεις ασκούνται ακόμα.

    Μια επισήμανση μόνο, οι πατέντες λογισμικού δεν αφορούν γραμμές κώδικα. Μια πατέντα δεν κατοχυρώνει κάποια συγκεκριμένη υλοποίηση, κάποιο κομμάτι κώδικα αλλά μια αφηρημένη ιδέα. Η ιδέα μπορεί να είναι κάτι τόσο στοιχειώδες όσο η progress bar ή «ένα κουμπί στη γωνία της οθόνης που όταν το πατάς εμφανίζεται μενού». Για να είναι σαφές αυτό ο Richard Stallman νομίζω προτείνει να χρησιμοποιούμε τον όρο «software idea patents».

    Το χειρότερο είναι ότι ο θεσμός δεν προστατεύει με κάποιο τρόπο τους δημιουργούς αλλά ωφελεί τις εταιρίες-κολοσσούς τα νομικά τμήματα των οποίων πατεντάρουν κατά χιλιάδες ιδέες γνωστές σε όλους μας. Μεταξύ τους τα βρίσκουν αλλά μπορούν να δημιουργήσουν προβλήματα πρακτικά σε οποιοδήποτε εγχείρημα ελεύθερου λογισμικού ή μικρότερο ανταγωνιστή.

  2. Open:mag Says:

    […] Έγραψαν: Πνευματική ιδιοκτησία και δημιουργία, Δημήτρης Γλέζος, Inlovewithlife […]

  3. inlovewithlife Says:

    @bill
    Βασίλη έχω έναν φίλο από το στρατό με ακριβώς το ίδιο όνομα με σένα. Αυτά που λες είναι απολύτως ακριβή. Η έκφραση «πατεντάρισμα γραμμών κώδικα», που χρησιμοποίησα για λόγους γλαφυρότητας, δεν στέκει. Οι πατέντες ως θεσμός προστατεύουν την ιδέα ή καλύτερα την εφαρμογή της. Είναι σαφώς πιο κοντά στην προστασία της ιδέας από ό,τι η πνευματική ιδιοκτησία που προστατεύει την έκφραση των ιδεών και επομένως προσφέρει πολύ πιο περιορισμένη προστασία για τους δικαιούχους των αποκλειστικών δικαιωμάτων.

    Αυτός είναι και ο βασικός λόγος που οι εταιρείες – κολοσσοί, όπως γράφεις, δεν αρκούνται στην πνευματική ιδιοκτησία για την προστασία των λογισμικών αλλά θέλουν και να τα πατεντάρουν. Κάτι που σίγουρα τις ευνοεί σε βάρος κάθε νεο – εισερχόμενης εταιρείας στην αγορά, πόσο μάλλον σε βάρος των κοινοτήτων ελεύθερου λογισμικού.

  4. desprh Says:

    Γεια χαρά. Πολύ σημαντικό το θέμα που αναπτύσσεις, αν και δεν ξέρω τι θα μπορούσε να γίνει ενάντια στις πατέντες.

    Σχετικά με το πατεντάρισμα λογισμικού, αν έιναι πατεντάρισμα γραμμών κώδικα θα ήταν μια trivial κατάσταση, διότι στην ουσία θα μπορούσες να γράψεις τμήμα πατενταρισμένου κώδικα με άλλο τρόπο, σε άλλη γλώσσα προγραμματισμού, ή ακόμα και με άλλα ονόματα μεταβλητών, κλάσεων ή ό,τι άλλο, και να την έβγαζες καθαρή. Από την άλλη το «πατεντάρισμα ιδέας για λογισμικό» είναι πολύ ύπουλο, διότι όπως λες χαλαρά θα μπορούσε κάποιος να φτιάξει ένα κουμπί που ανοίγει ένα μενού το οποίο να ‘χει ήδη πατενταριστεί από άλλον (πιθανότατα από κάποια εταιρία).

    Γνωρίζεις μήπως τι συμβαίνει σ’ αυτήν την περίπτωση; Ας πούμε, αν ανακαλυφθεί κάποια εφαρμογή με στοιχεία από κάποια -ήδη- πατέντα, ποιες είναι οι επιπτώσεις;

  5. inlovewithlife Says:

    Οι ευθύνες από παραβίαση πατέντας δεν είναι κατ’ αρχήν ποινικές, παρά μόνο αστικές.

    Η αστική ευθύνη συνίσταται σε υποχρέωση με απόφαση δικαστηρίου για την παύση της προσβολής, την παράλειψή της στο μέλλον και σε αποζημίωση, η οποία συνυπολογίζεται με βάση διάφορες αόριστες νομικές έννοιες αλλά κρίνεται ουσιαστικά από τον εκάστοτε δικαστή με βάση το πόσα αντέχεις να πληρώσεις.

    Το πρόβλημα με τις πατέντες λογισμικού είναι πως στην πλειοψηφία τους είναι αστήρικτες και παράνομες. Έτσι υπάρχει μεγάλη πιθανότητα στο δικαστήριο να καταπίπτουν (το EPO που τις δίνει δεν είναι δικαστήριο αλλά «διοικητική» αρχή και επομένως οι αποφάσεις του ελέγχονται δικαστικά). Σε κάθε περίπτωση όμως για τον αμυνόμενο υπάρχει μεγάλη απώλεια σε χρήμα και χρόνο από τη δίκη και τα δικαστικά έξοδα.

  6. Παγκόσμια Ημέρα κατά των Πατεντών Λογισμικού at Νέα του digitalrights.gr Says:

    […] Έγραψαν: Πνευματική ιδιοκτησία και δημιουργία, Δημήτρης Γλέζος, Inlovewithlife […]

  7. Νέα του digitalrights.gr » Blog Archive » Παγκόσμια Ημέρα κατά των Πατεντών Λογισμικού Says:

    […] Έγραψαν: Πνευματική ιδιοκτησία και δημιουργία, Δημήτρης Γλέζος, Inlovewithlife […]

Σχολιάστε

Εισάγετε τα παρακάτω στοιχεία ή επιλέξτε ένα εικονίδιο για να συνδεθείτε:

Λογότυπο WordPress.com

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό WordPress.com. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Twitter

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Twitter. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Facebook

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Facebook. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Google+

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Google+. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Σύνδεση με %s


Αρέσει σε %d bloggers: