Η Επισιτιστική Κρίση & το Φαινόμενο Banana Republic

by

banana republic

Η κύρια συνεισφορά του Διαφωτισμού στην ανθρώπινη ιστορία είναι ότι έφερε στο προσκήνιο τον ορθό λόγο ως τρόπο επίλυσης των προβλημάτων της κοινής ζωής μεταξύ των ανθρώπων και ως μέσο για την κοινωνική πρόοδο. Ωστόσο, η άνοδος του καπιταλισμού αντέστρεψε αυτή την επαναστατική εξέλιξη. Η σταδιακή επικράτηση των καπιταλιστικών οικονομικών σχέσεων παγίωσε μία στρεβλωμένη μορφή ορθού λόγου, στην οποία ο άνθρωπος μετατρέπεται από αυτοσκοπός σε μέσο για την επιδίωξη σκοπών κυρίως οικονομικής φύσης.

Σήμερα όλα τα κοινωνικά προβλήματα λύνονται πράγματι «ορθολογικά». Σκοπός όμως των λύσεων, που δίνονται, δεν είναι ποτέ ο άνθρωπος αλλά το ιδιωτικό κέρδος. Η στρέβλωση αυτή του ορθού λόγου βασίζεται στην ανομολόγητη παραδοχή ότι όσο μεγαλύτερο είναι το ιδιωτικό κέρδος τόσο μεγαλύτερη θα είναι η κοινωνική πρόοδος. Η όσο πιο ελεύθερη επιδίωξη των ιδιωτικών συμφερόντων του καθενός οδηγεί με μαθηματική ακρίβεια μέσα από το αόρατο χέρι της καπιταλιστικής αγοράς στη συνολική ευτυχία.

Αυτά μου ήρθαν στο μυαλό όταν διάβασα ένα κατατοπιστικότατο άρθρο του Economist. Το άρθρο αυτό περιγράφει με έγκυρο και λεπτομερή τρόπο την αναζωπύρωση του φαινομένου της Banana Republic, δηλαδή του ξεπουλήματος τεραστίων εκτάσεων από κράτη – παρίες προς ιδιωτικές οντότητες ή άλλα κράτη για την εντατική τους εκμετάλλευση. Η αναζωπύρωση αυτή που παλαιότερα είχε γεννήσει τον όρο Banana Republic, καθώς σε τέτοιες πρακτικές επιδίδονταν κυρίως πολυεθνικές φρούτων, συμβαίνει σήμερα λόγω της επισιτιστικής κρίσης και της τεράστιας ανόδου των τιμών των τροφίμων.

Ας δούμε τι είναι το νέο αυτό φαινόμενο και πως λειτουργεί από τη σκοπιά κάποιου που χρησιμοποιεί τον στρεβλό «ορθό λόγο» του καπιταλισμού ως κριτήριο λήψης αποφάσεων (κοινώς ενός ανθρώπου που έχει εσωτερικεύσει ως τα έγκατα του μυαλού του ότι ο άνθρωπος είναι μέσο για την επίτευξη σκοπών).

Κράτη – παρίες και όχι μόνο, όπως η Σομαλία ή το Πακιστάν επινοικιάζουν για πολλά χρόνια τις πιο εύφορες εκτάσεις τους μεγέθους εκατομμυρίων εκταρίων σε ιδιώτες ή άλλα κράτη (που τις παραδίδουν μετέπειτα σε ιδιώτες) για την αγροτική καλλιέργεια αγαθών. Οι ενοικιαστές δίνουν ένα αντάλλαγμα και, αν το κράτος – παρίας έχει αρκετή διαπραγματευτική δύναμη, πράγμα κομματάκι δύσκολο, ένα μικρό μέρος της παραγωγής, για να ταϊστεί ο τοπικός πληθυσμός, που λιμοκτονεί. Οι ενοικιαστές όμως δεν μένουν εκεί. Χτίζουν υποδομές, όπως δρόμους, σχολεία, πόλεις και χωριά, και προσλαμβάνουν πλήθος από εργατικά χέρια σε πολύ χαμηλές τιμές. Σε πολλές μάλιστα περιπτώσεις οι εκτάσεις, που επινοικιάζονται, επιλέγονται με κριτήριο τα πλούσια αποθέματα νερού, που έχουν, καθώς η εποχή της καταστροφής του γλυκού νερού του πλανήτη έχει καταστήσει το αγαθό αυτό πολύτιμο. Τελικά, η παραγωγή αγροτικών αγαθών εξορθολογίζεται και αυξάνεται, οι τιμές πέφτουν σε παγκόσμιο επίπεδο, πιο πολύς κόσμος τρώει περισσότερο φαί, το πιάτο μας γεμίζει, ενώ στα κράτη – παρίες εκτάσεις που κάποτε τις δούλευαν πέντε καημένοι με το αλέτρι μεταμορφώνονται σε επίγειους παράδεισους ατελείωτων εκτάσεων καλλιέργειας, δημιουργούνται υποδομές, που δεν υπήρχαν, καθώς και νέες θέσεις εργασίας. Κοινώς είμαστε όλοι ευχαριστημένοι, έχει δοθεί με ορθολογικό τρόπο η πιο ωφέλιμη λύση.

Ας δούμε τι είναι το νέο φαινόμενο και πως λειτουργεί από τη σκοπιά κάποιου που χρησιμοποιεί τον ορθό λόγο με την πραγματική και όχι τη στρεβλή του έννοια.

Το φαινόμενο Banana Republic είναι ένα γλαφυρό παράδειγμα της καπιταλιστικής οικονομίας ως αυτού που πραγματικά είναι, δηλαδή μηχανής θανάτου. Οι βιωτικές ανάγκες των ανθρώπων στα κράτη – παρίες αλλά και σε παγκόσμιο επίπεδο «επιλύονται» με βάση την παραδοχή ότι οι άνθρωποι αλλά και η φύση είναι ένα απλό και αναλώσιμο μέσο για την επίτευξη του σκοπού μεγιστοποίησης του ιδιωτικού κέρδους. Στις γιγάντιες εκτάσεις που παραδίδονται στο έλεος των ιδιωτικών συμφερόντων οι τοπικές κοινωνίες μετατρέπονται σε δουλοπάροικους ενώ χάνουν κάθε δυνατότητα για τον έλεγχο της ατομικής ή κοινής τους ζωής αλλά και της φύσης τους. Οι πολυεθνικές, που ενοικιάζουν τις εκτάσεις αυτές, αποκτούν απόλυτη εξουσία και επομένως έχουν την ανέλεγκτη δυνατότητα (και συμφέρον βέβαια) να εκμεταλλεύονται στο έπακρο τόσο τους ανθρώπους όσο και τη φύση και τις πλουτοπαραγωγικές πηγές (πχ. νερό) των περιοχών αυτών με αποκλειστικό σκοπό την άντληση του μεγαλύτερου δυνατού κέρδους στο μικρότερο δυνατό χρόνο.

Για να φτάσουν όμως τα πράγματα σε ένα τέτοιο επίπεδο ξεπουλήματος, πρέπει πρώτα να έχουν καμφθεί οι κοινωνικές αντιστάσεις στα κράτη – παρίες και συγκεκριμένα στις περιοχές προς πώληση. Αλήθεια, πως ζούσαν οι άνθρωποι στις περιοχές αυτές? Προφανώς δεν ήταν πάντα εξαθλιωμένοι αλλά και αφού εξαθλιώθηκαν από την έλευση της καπιταλιστικής οικονομίας, στη συνέχεια ξεριζώθηκαν βίαια από τους παλιούς τρόπους ζωής, υλικής παραγωγής και σχέσης με τη φύση, πριν φτάσουν να παρακαλάνε για να ζήσουν στο banana republic. Η ζωή όμως στο Banana Republic δεν είναι και τόσο ιδανική, καθώς οι άνθρωποι αυτοί δεν έχουν κανέναν έλεγχο πάνω στις ζωές τους. Έτσι, οι μισθοί τους είναι και θα παραμένουν πείνας, το νερό και το φαί θα γίνεται όλο και πιο λιγοστό, η φύση θα καταστρέφεται και οι σχέσεις καταπίεσης με τους ιδιωτικούς στρατούς κατοχής αυτών των ιδιωτικών εκτάσεων θα είναι τεταμένες. Το φαί που θα έρχεται φτηνότερα στο πιάτο μας καλύτερα να μην το φάμε. Αν το φάμε, καλύτερα να μας κάτσει στο λαιμό. Ακόμη και αν δεχτούμε ότι το φτηνότερο φαί και λίγο καλύτεροι εκεί μισθοί μπορεί να κάνουν και εμάς και τους κατοίκους των εκεί περιοχών να ικανοποιούμε καλύτερα τις βιοτικές μας ανάγκες, από πότε έχει γίνει δεκτό και πως συμβιβάζεται με τις υποτίθεται κραταιές πολιτικές αξίες της ελευθερίας, της ισότητας και της αδελφοσύνης το να ανήκει η μισή Μαδαγασκάρη και μάλιστα το πιο εύφορο κομμάτι της στην DAEWOO (ευτυχώς η συμφωνία απέτυχε, καθώς οι μαδαγαρισκανοί ρίξανε τη δωσίλογη κυβέρνησή τους)?

Ο καπιταλισμός γίνεται όλο και πιο ασύμβατος με τον άνθρωπο και τη φύση. Ο ορθός λόγος δεν είναι για πέταμα αλλά θα πρέπει να επανεφευρεθεί στα πλαίσια του ανθρωπισμού. Ελευθερία, Ισότητα, Αδελφοσύνη λοιπόν. Δηλαδή SMASH CAPITALISM.

Advertisements

3 Σχόλια to “Η Επισιτιστική Κρίση & το Φαινόμενο Banana Republic”

  1. indictos Says:

    !!!

  2. HearNothing Says:

    Αυτό το θέμα έπαιξε πολύ στους FT πριν απο μερικούς μήνες κυρίως για τη Μαγαδασκάρη όπου θα αγόραζε Daewoo Logistics έκταση για καλλιέργεια, νεο αποικιοκρατικό καθεστες με τις πολυεθνικές σε πρώτο ρόλο αυτή τη φορά αλλά τελικά λένε ότι δεν πραγματοποιηθηκε γιατί θεωρήθηκε επένδυση υψηλού ρίσκου
    http://globalvoicesonline.org/2008/11/23/madagascar-south-korean-land-deal-sparks-controversy/

  3. Ιπτάμενος Ολλανδός Says:

    Πάρα πολύ καλό αδελφέ,
    και αν μου επιτρέπεις με την τροφή παίζονται και άλλα με κολοσσούς παραγωγής σπόρων, μεταλλαγμένων, φυτοφαρμάκων κα. Πάνε για ολοκληρωτικό έλεγχο…

Σχολιάστε

Εισάγετε τα παρακάτω στοιχεία ή επιλέξτε ένα εικονίδιο για να συνδεθείτε:

Λογότυπο WordPress.com

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό WordPress.com. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Twitter

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Twitter. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Facebook

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Facebook. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Google+

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Google+. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Σύνδεση με %s


Αρέσει σε %d bloggers: