Η Τεχνοκρατία στην Εξουσία

by

mcluhan

Με αφορμή τις πρώτες εβδομάδες της νέας κυβέρνησης στην εξουσία, κάποιες σκέψεις μου :

1. Το Κυβερνητικό σχήμα αποτελείται από ένα συνονθύλευμα κορυφαίων στον τομέα τους τεχνοκρατών.

Σε αντίθεση με τις προηγούμενες κυβερνήσεις, που έχουν περάσει από την μεταπολίτευση και έπειτα, εδώ δεν έχουμε τόσο τους πολιτικούς της παλαιάς κοπής, που εκλέγονταν από τις τοπικές τους περιφέρειες και έπαιρναν εξουσία λόγω δημοκρατικής νομιμοποίησης. Στην κυβέρνηση του ΠΑΣΟΚ με λίγες εξαιρέσεις συνωστίζονται άνθρωποι με λίγη επαφή με την παραδοσιακή πολιτική αλλά με ειδική γνώση των θεμάτων που αναλαμβάνουν. Αυτούς τους πλαισιώνει (έτσι τουλάχιστον φαίνεται προς το παρόν) ένα μπουλούκι επιπλέον τεχνοκρατών σε κατώτερο επίπεδο, που παράγει την αναγκαία κατεύθυνση για τον Δημόσιο τομέα και τον σύγχρονο ρόλο του κράτους στην Ελλάδα.

Εντούτοις, οι σημερινές κοινωνίες δονούνται από πολύ πιο σοβαρές σε σχέση με το άμεσο παρελθόν κοινωνικές συγκρούσεις. 30 έτη παγίωσης του οικονομικού φιλελευθερισμού έχουν αποσαρθρώσει τους κοινωνικούς ιστούς, έχουν περιθωριοποιήσει τον ρόλο και τις δυνατότητες του κράτους και έχουν επιτείνει δομικές κρίσεις του συστήματος (περιβάλλοντική, ενεργειακή). Όλα δείχνουν ότι οι κοινωνικές αυτές συγκρούσεις βγαίνουν σιγά σιγά στην επιφάνεια, καθώς οι παλιές ισορροπίες (οικονομικής, πολιτικής, ιδεολογικής κτλ) εξουσίας – κοινωνίας έχουν εν πολλοίς ξηλωθεί. Μία ομάδα τεχνοκρατών, όσο καλή και αν είναι, μπορεί να βάλει τα πράγματα σε μία τάξη στο διαλυμένο Ελληνικό πολιτικό σύστημα εξουσίας, δεν είναι όμως ικανή να χειριστεί κοινωνικές συγκρούσεις. Ο τεχνοκράτης είναι κάτι κατώτερο από τον πολιτικό, δεδομένου ότι χρησιμοποιεί την υπάρχουσα τάξη πραγμάτων ως δεδομένο, προκειμένου να βρεί τις πιο λογικές και εφικτές λύσεις των υπαρχόντων προβλημάτων.

Μετά και από την εξέγερση του Δεκέμβρη και με δεδομένες τις μεταβολές των τελευταίων χρόνων στην Ελληνική οικονομία έχουμε απέναντί μας έναν μετασχηματισμό στο πολιτικό σύστημα (βλ. και αλλαγή στη ΝΔ με Μπακογιάννη), που το εκσυγχρονίζει στις νέες συνθήκες και το κάνει πιο αποτελεσματικό. Αυτό πρέπει να οδηγεί και εμάς να αλλάξουμε τη στάση μας, έχοντας υπόψη ότι η απλώς καταγγελτική φρασεολογία θα γίνεται όλο και λιγότερο αποδεκτή από τους ανθρώπους με κίνδυνο να χάνουμε σταδιακά το παιχνίδι. Έχοντας κληρονομιά από τον Δεκέμβρη ένα κίνημα που δραστηριοποιείται σχεδόν σε κάθε πόλη και σε κάθε γειτονιά πρέπει να πάμε πιο πέρα. Και η θέση που μας πάει πιο πέρα είναι η άμεση δημοκρατία στα κοινωνικά κινήματα ως κατάλληλος τρόπος λήψης αποφάσεων και επίλυσης προβλημάτων για όλη την κοινωνία. Μία άμεση δημοκρατία που μπορεί να υπάρξει μόνο σε αντίθεση με την εξουσία και όχι εντός αυτής. Η τεχνοκρατία στην εξουσία πάσχει άλλωστε σαφώς από δημοκρατική νομιμοποίηση ακόμη και για τα δεδομένα του κοινοβουλευτισμού και θα είναι ένα φαινόμενο που θα εντείνεται στο μέλλον.

2. Αυτό που αυτοαποκαλείται σήμερα Σοσιαλδημοκρατία πρέπει να μετονομαστεί σε πραγματιστικό οικονομικό φιλελευθερισμό.

Με τις πρώτες 100 ημέρες στην εξουσία ο πρόεδρος της Σοσιαλιστικής Διεθνούς Γιωργάκης ξεδιπλώνει όλη την ατζέντα της πολιτικής του. Κατ’ εμέ η ατζέντα αυτή δεν είναι ευκαταφρόνητη και εύκολη να περιγελαστεί, στο σημείο που την υποβαθμίζουν μερικοί υπερεπαναστάτες ή λαϊκιστές. Από τη θέση του αυτή ο Γιωργάκης και οι συν αυτώ έχουν επίγνωση όλων των διαθέσιμων λύσεων εντός του συστήματος, που έχουν να προτείνουν όσα μυαλά ανά τον κόσμο έχουν αποθέματα ανθρωπισμού. Έχουν επίσης επίγνωση του πως το σημερινό οικονομικό σύστημα διαλύει την κοινωνία και τι περιθώρια έχουν να το ελέγξουν (μηδαμινά). Έχουν επίσης επίγνωση όλων των ριζοσπαστικών ιδεολογικών ρευμάτων, των μειονεκτημάτων και πλεονεκτημάτων αυτών, εξού και η φράση «αντιεξουσιαστές στην εξουσία». Από αυτή την έννοια η ηγετική ομάδα του Γιωργάκη είναι πολύ κοντά στην πρωτοποριακή κατεύθυνση τύπου Ομπάμα. Ποια είναι όμως αυτή η κατεύθυνση?

Από τη δεκαετία του ’40 και ’50 η παλιά πρώην κομμουνιστική αριστερά στην Αμερική συσπειρώθηκε στο Δημοκρατικό κόμμα και επηρέασε την ιδεολογική του βάση. Η επίδραση αυτή συνίστατο στην εγκατάλειψη της επαναστατικής προοπτικής, που χαρακτηρίζει κάθε παραδοσιακή σοσιαλδημοκρατία, και στην υιοθέτηση ενός ιδιότυπου πραγματισμού ως προς την αντιμετώπιση των κοινωνικών συγκρούσεων και ειδικότερα της πάλης των τάξεων, για να μην διαλυθεί η κοινωνία. Το πιο σημαντικό όμως στοιχείο της ήταν η διατήρηση της ελπίδας για τον επαναστατικό μετασχηματισμό της κοινωνίας μέσα από έναν μεσιανικό τεχνολογικό ντετερμινισμό. Εμείς ως άνθρωποι δεν είμαστε κατάλληλοι να φέρουμε την αλλαγή. Η τεχνολογική ανάπτυξη όμως, αυτή είναι που θα μας σώσει.

Αυτό που προσπαθεί να κάνει σήμερα ο Γιωργάκης είναι απλώς να συγκρατήσει με πραγματιστικές λύσεις μία κοινωνία υπό διάλυση από την επέλαση του οικονομικού φιλελευθερισμού. Βάζει όμως ως προμετωπίδα και ένα θετικό πρόταγμα – τον τεχνολογικό ντετερμινισμό. Μπορεί να μην πιστεύουμε πια στην παγκόσμια ελευθερία, ισότητα, αδελφοσύνη αλλά τα προβλήματά μας θα τα λύσει ανώδυνα και απλά η τεχνολογία, κάτι σαν αυτόματος πιλότος. Εξού και η πράσινη ανάπτυξη με τις νέες καθαρές τεχνολογίες παραγωγής ενέργειας και διαχείρισης λυμάτων, όπως και οι λύσεις διαβουλευτικής δημοκρατίας με την εκμετάλλευση των πολιτικών δυνατοτήτων των τεχνολογιών πληροφορικής και ηλεκτρονικών επικοινωνιών. Γενικώς, η προσέγγιση αυτή στα κοινωνικά ζητήματα είναι παγκοσμίως πολύ της μοδός τελευταία.

Δεν είναι όμως έτσι. Δεν φτάνουν οι αντικειμενικές συνθήκες, ακόμη και αν αυτές με κάποιο μαγικό τρόπο επιτευχθούν μέσω της τεχνολογίας, για να υπάρξει ριζοσπαστικός μετασχηματισμός των κοινωνιών. Δε θα μας λύσει τα προβλήματα ο αυτόματος πιλότος της επιστήμης και της τεχνολογίας. Πιο σημαντικός παράγοντας είναι οι υποκειμενικές συνθήκες, δηλαδή αυτό που κατοικεί στα μυαλά των ανθρώπων. Η τεχνολογία αποτελεί μέσο. Αν οι άνθρωποι δεν την μεταχειριστούν με τέτοιο τρόπο, ώστε να πετύχουν μία πιο ελεύθερη και ελεύθερη για όλους κοινωνία, αυτή δε θα βγάλει πουθενά.

Ο πραγματιστικός οικονομικός φιλελευθερισμός αυτών που κάποτε πολύ παλιά υπήρξαν σοσιαλδημοκράτες με την αληθινή έννοια δεν είναι αυτό που χρειαζόμαστε σήμερα. Αυτό που χρειαζόμαστε είναι να καταλάβουμε ότι τα πράγματα δεν θα αλλάξουν από άλλους αλλά από τη δική μας συλλογική δράση. Σε καιρούς που αμφισβητείται σε όλα τα επίπεδα η έννοια και η αξία της δημοκρατίας, δεν υπάρχει πιο ριζοσπαστικό αίτημα από την μαχητική διεκδίκηση της πιο άμεσης μορφής της για τον καθορισμό της ζωής μας.

Ενδεικτικά:
Συνέντευξη Χρυσοχοΐδη στην Καθημερινή

Advertisements

2 Σχόλια to “Η Τεχνοκρατία στην Εξουσία”

  1. exiled Says:

    Παραβλέπεις το γεγονός ότι αυτό που περιγράφεις ως αναγκαίο συστατικό, την ιδεολογία δηλαδή, καθορίζεται από αυτήν την κυρίαρχη τάξη. Ήρεμα λοιπόν και απαλά δεν πρόκειται να αλλάξει τίποτα. Το ζήτημα βέβαια της νομιμοποίησης μιας τέτοιας πρακτικής στην περίοδο της βιοπολιτικής, είναι ένα πρόβλημα όχι απλά για δυνατούς λύτες, αλλά για μάγους.

  2. exiled Says:

    Ξέχασα να αναφέρω ότι γενικά συμφωνώ με το κείμενο. Ήθελα άλλωστε να γράψω κάτι παρόμοιο, αλλά με πρόλαβες.

Σχολιάστε

Εισάγετε τα παρακάτω στοιχεία ή επιλέξτε ένα εικονίδιο για να συνδεθείτε:

Λογότυπο WordPress.com

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό WordPress.com. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Twitter

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Twitter. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Facebook

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Facebook. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Google+

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Google+. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Σύνδεση με %s


Αρέσει σε %d bloggers: