ANONYMOUS – Ιχνηλατώντας το Πλήθος στον Κυβερνοχώρο

by

leaderless anonymity

Έγιναν παγκοσμίως πρώτη είδηση το Δεκέμβρη του 2010, όταν σε απάντηση της προσπάθειας φίμωσης της οργάνωσης wikileaks από κυβερνήσεις και πολυεθνικούς κολοσσούς και της σύλληψης του εκπροσώπου της Julian Assange διεξήγαγαν γενικευμένες ψηφιακές διαμαρτυρίες υπό το όνομα «Επιχείρηση Εκδικηθείτε τον Assange». Αποτέλεσμα αυτών ήταν να πλημμυρίσουν από κίνηση και τελικά να απωλέσουν πρόσκαιρα τη λειτουργικότητά τους οι ιστότοποι των Amazon, PayPal, MasterCard, Visa και της Ελβετικής τράπεζας PostFinance, πολυεθνικών που πρωτοστάτησαν στην απόπειρα φίμωσης του wikileaks. Αποτελούν έναν από τους βασικούς λόγους για την αναβάθμιση από την CIA των κυβερνοεπιθέσεων ως δεύτερης μεγαλύτερης απειλής για την εθνική ασφάλεια των ΗΠΑ μετά το πυρηνικό ολοκαύτωμα. Εναντίον τους εξαπολύθηκε παγκόσμια επιχείρηση καταστολής σε πολλές χώρες με περισσότερους από 70 συλληφθέντες για πράξεις κυβερνοακτιβισμού. Οι ίδιοι ορκίζονται στην προάσπιση της ελεύθερης έκφρασης και ροής πληροφοριών, αυτοπροσδιορίζονται ως απλοί διαδικτυακοί χρήστες και δηλώνουν ότι δεν θα αφήσουν καμία απόπειρα λογοκρισίας από κράτη ή εταιρείες αναπάντητη. Δεν είναι άλλοι από τους Anonymous, έναν συντονισμό ομάδων και χρηστών του διαδικτύου, οι οποίοι κινητοποιούνται με βάση κοινώς αποδεκτές ιδέες και στηρίζονται στην άμεση δράση μέσω της ψηφιακής και διαδικτυακής διαμαρτυρίας. Μπορεί τα κραταιά ΜΜΕ και οι κρατικές αρχές να τους παρουσιάζουν σχεδόν ως τρομοκράτες, συγκροτούν όμως κάτι σαν συλλογική συνείδηση της παγκόσμιας κοινότητας των χρηστών του διαδικτύου, που έρχεται ως απάντηση στις επίσης παγκοσμιοποιημένες αδικίες του κυρίαρχου συστήματος εξουσίας.

We Are Anonymous And So Are You (Είμαστε Ανώνυμοι, το Ίδιο και Συ).
Όσοι αναζητούν στους anonymous μία πολιτική συλλογικότητα με παραδοσιακούς όρους, δηλαδή με παραδεδεγμένες αρχές, πολιτικούς στόχους, μέλη και συγκεκριμένη λειτουργία, θα απογοητευτούν. Κατά δήλωσή τους ανώνυμος (anon) μπορεί να γίνει ο οποιοσδήποτε επιθυμεί να κινητοποιηθεί στη χρήση του διαδικτύου για ψηφιακή διαμαρτυρία. Ακόμη και η ονομασία “anonymous” λειτουργεί λιγότερο ως ομπρέλα οργανώσεων / ομάδων / παρεών και περισσότερο ως ετικέτα, την οποία επικολλούν κατά βούληση οι συμμετέχοντες σε κυβερνοακτιβισμούς, για να δείξουν τις κοινές ιδέες, από τις οποίες εμπνέονται. Έτσι, το κίνημα των anonymous ομοιάζει περισσότερο με κουλτούρα του κυβερνοχώρου, η οποία εμπνέεται από ένα κοινό αξιακό σύστημα και έχει αποκτήσει πολιτικά χαρακτηριστικά, παρά ως πολιτική συλλογικότητα. Αυτό βέβαια το χαρακτηριστικό είναι και ένας από τους λόγους, που η καταστολή των anonymous έχει αναδειχθεί σε πρώτης τάξεως πονοκέφαλο για τις απανταχού αστυνομίες αυτού του κόσμου. Οι ίδιοι κυριολεκτούν, όταν ανταπαντούν στο κύμα συλλήψεων εναντίον τους : «Δεν μπορείτε να συλλάβετε ιδέες». Η χαλαρή αυτή ωστόσο δομή τους αφήνει εκτεθειμένους σε ενέργειες που ηθελημένα ή μη μπορεί να διαστρεβλώνουν τους σκοπούς τους και ενδεχομένως επιτρέπουν την ευκολότερη παγίδευση ακτιβιστών από κρατικές υπηρεσίες. Εντούτοις, η κουλτούρα της άμεσης διαδικτυακής δράσης για πολιτικούς λόγους, όπως κομίζεται από τους anonymous, ήρθε για να μείνει. Η δράση τους μάλιστα δεν περιορίζεται στον κυβερνοχώρο. Έχουν διεξάγει επανειλημμένα ταυτόχρονες offline συγκεντρώσεις – διαμαρτυρίες, συνήθως ολιγομελείς, σε πολλά μέρη τoυ πλανήτη, όπου συγκεντρώνονται κατά κανόνα με πλακάτ και μάσκες guy fawkes, όπως έγιναν γνωστές από το κόμικ v for vendetta.

We do not forgive. We do not forget. Expect us (Δεν Συγχωρούμε, δεν Ξεχνάμε, Να μας Περιμένετε).
Η ιστορία της κουλτούρας των anonymous ξεκινά το 2003 από τον ιστότοπο 4CHAN. Το είδος του ιστοτόπου αυτού ίσως βοηθά στο να γίνει αντιληπτό το τι είναι οι anonymous. Πρόκειται για μία ιδιόμορφη διαδικτυακή κοινότητα μοιράσματος φωτογραφιών και συζήτησης, η οποία φτιάχτηκε το 2003 από έναν 15χρονο χρήστη με το ψευδώνυμο «moot» και ήταν αρχικά αφιερωμένη σε θέματα manga/anime. Το 4CHAN στηρίζεται στην ανώνυμη / ψευδώνυμη έκφραση, καθώς αποτελεί γενικά παραδεδεγμένη αρχή των χρηστών του ότι κανείς πρέπει να κρίνεται από το τι λέει και όχι από το ποιος είναι. Ανάμεσα στους χρήστες του παρατηρείται μία έντονα κοινή κουλτούρα έκφρασης και γραφής, η οποία χαρακτηρίζεται από χιούμορ/σάτιρα, την διακωμώδηση των κυρίαρχων ηθικών κανόνων έκφρασης και από ένα γενικότερο πνεύμα ελευθεριότητας.

Από το 2003 η ετικέτα anonymous διασπείρεται σε πολλές άλλες διαδικτυακές κοινότητες, φόρουμ, wiki, ιστοσελίδες κοινωνικής δικτύωσης, ιστοσελίδες μοιράσματος φωτογραφιών κτλ και αποκτά συγκεκριμένο περιεχόμενο. Τουτέστιν, η διάδοση της ετικέτας αυτής υποκρύπτει την αυξανόμενη δημοφιλία πολιτικών μηνυμάτων και αξιών, όπως η προστασία της ανωνυμίας στο διαδίκτυο, η ανάγκη διεύρυνσης της ελευθερίας στην διαδικτυακή έκφραση, η αντίσταση ενάντια σε κάθε μορφή λογοκρισίας και ελέγχου αλλά και η διαπάλη για την ελεύθερη ροή πληροφοριών στα νέα μέσα επικοινωνίας. Σταδιακά, η απόκληση ενός χρήστη από κάποιον άλλο ως anon(ymous) αποκτά το νόημα της παραδοχής όλων των ανωτέρω πολιτικών θέσεων και της διάθεσης για την προάσπισή τους.

Οι ψηφιακές διαμαρτυρίες των anonymous ξεκινούν το 2006, αποκτούν όμως δημοσιότητα με τις επιθέσεις κατά της Εκκλησίας της Σαϊεντολογίας το 2008 με τη μορφή κυβερνοδιαμαρτυριών (DDOS), τηλεφωνικών φαρσών και πλημμυρίδας FAX. Το 2009 σε συνεργασία με το EBAY και Ιρανούς χάκερ δημιουργούν την ιστοσελίδα Anonymous Iran με στόχο την παροχή τεχνολογικών πόρων και υποστήριξης προς τους Ιρανούς πολίτες αλλά και την διάδοση πληροφοριών για τα τεκταινόμενα στο Ιράν. Τα 2010 – 2011 όμως οι anonymous κλιμακώνουν τις διαμαρτυρίες τους τόσο για το wikileaks όσο και για ζητήματα διανοητικής ιδιοκτησίας, ενώ παρατηρείται μία διεύρυνση της παρέμβασης του κινήματος για ζητήματα σε συγκεκριμένες χώρες, όπως στις κινητοποιήσεις τους ενάντια στην εγκαθίδρυση τεχνολογιών φιλτραρίσματος από το Τουρκικό κράτος στους εγχώριους παρόχους πρόσβασης στο διαδίκτυο. Στις περισσότερες περιπτώσεις οι κινητοποιήσεις τους έχουν πολιτικά αίτια και μηνύματα. Όπως αναφέρουν, «υποστηρίζουμε την ελεύθερη ροή της πληροφορίας …… αυτό καθιστά απαραίτητη την ελεύθερη έκφραση στο Διαδίκτυο, στη δημοσιογραφία, στους δημοσιογράφους και στους πολίτες όλου του κόσμου», «είμαστε ενάντια σε οποιονδήποτε υποστηρίζει τη λογοκρισία …… είμαστε ενάντια σε κάθε οντότητα που εργάζεται για την υποβάθμιση της ελεύθερης έκφρασης ή/και της ελεύθερης ροής πληροφοριών». ‘Η, «(ο)ι anonymous δεν είμαστε ομάδα χάκερ. Είμαστε μέσοι πολίτες του διαδικτύου και το κίνητρό μας είναι ένα συλλογικό αίσθημα ασφυξίας για όλες τις μικρές και μεγάλες αδικίες που βιώνουμε κάθε μέρα».

Τα συμπεράσματα για το φαινόμενο των anonymous μπορεί να αποκλίνουν σημαντικά. Το σίγουρο είναι όμως πως αποτελούν μαζικό και «από τα κάτω» πολιτικό κίνημα παγκόσμιας σύνθεσης και εμβέλειας, που δημιουργεί νέα δεδομένα για την κοινωνία της πληροφορίας.

We are Legion (Είμαστε Πλήθος).
Η ακτιβιστική δράση των anonymous ακολουθεί συγκεκριμένα μοτίβα. Συνήθως, επιλέγεται ένας στόχος και ένας τρόπος διαμαρτυρίας και στη συνέχεια απευθύνεται ανοιχτό διαδικτυακό κάλεσμα για την εκτέλεσή του. Γι’ αυτό τον λόγο κάθε δράση λαμβάνει την ονομασία «επιχείρηση» και μία ειδικότερη ονομασία, συνήθως με έντονα σατυρικό χαρακτήρα, όπως «titstorm» (θύελλα βυζιών), σατιρίζοντας τις επιχειρήσεις στρατών και μυστικών υπηρεσιών. Είναι άλλωστε εκπεφρασμένη θέση των anonymous ότι αντιμετωπίζουν τις δράσεις τους ως χαβαλέ, θέλοντας έτσι όμως να αναδείξουν με αμφίσημο τρόπο τον σοβαρό πολιτικό τους χαρακτήρα.

Δομές επικοινωνίας και συνεύρεσης των anonymous, όπου συναποφασίζονται οι δράσεις τους, αποτελούν, πέρα από τις προαναφερόμενες ιστοσελίδες και φόρουμ, διάφορα εργαλεία άμεσης επικοινωνίας (IRC) και επιγραμμικής συνεργασίας (wiki). Με τους anonymous συντονίζονται κατά καιρούς ή συνεργάζονται με χαλαρούς δεσμούς και διάφορες συλλογικότητες και ομάδες χάκερ, όπως τα chaos computer club και peoples liberation front. Η δε υποομάδα anonops παρέχει στο κίνημα τα εργαλεία επικοινωνίας και γενικότερης τεχνολογικής υποστήριξης, ενώ αναλαμβάνει κατά βάση και τις προς τα έξω (μμε) επικοινωνίες.

Το γεγονός πως οι anonymous συγκροτούνται ως υποκείμενο δράσης περισσότερο γύρω από μία πολιτική ταυτότητα και διαδικτυακή κουλτούρα παρά μέσω κάποιας μορφής οργάνωσης, τους προσδίδει μία ιδιαίτερα ευέλικτη και αποκεντρωμένη δικτυακή δομή. Αρκεί η γενική συμφωνία για μία ακτιβιστική ενέργεια, ώστε να συντονιστούν διάφοροι κόμβοι του δικτύου προς την κατεύθυνση της εκτέλεσής της. Αν δε κάποιοι κόμβοι δεν συμφωνούν, απλώς δεν λαμβάνουν μέρος στην κινητοποίηση. Όπως λένε, «έχουμε μία πολύ χαλαρή και αποκεντρωμένη δομή οργάνωσης που λειτουργεί στη βάση ιδεών παρά εντολών». Έτσι, το κίνημα των anonymous μπορεί να συγκροτείται ως πολιτικό υποκείμενο ικανό προς δράση αλλά να διατηρεί την πολλαπλότητα και τη διαφορετικότητα των μερικότερων στοιχείων που το απαρτίζουν.

Όταν το 2004 οι Hardt, Negri έγραφαν το «Πλήθος», το δεύτερο μέρος της μακρόπνοης τριλογίας τους, που ξεκίνησε με την «Αυτοκρατορία» (2000) και ολοκληρώθηκε με το «CommonWealth» (2009), δε θα μπορούσαν να είχαν ακούσει για τους anonymous. Ωστόσο, φωτογράφισαν με τον πιο γλαφυρό τρόπο την ανάδυση νέων πολιτικών υποκειμένων, όπως οι anonymous, που θα συντονίζονται μέσα από την πολλαπλότητά τους για τη ριζοσπαστική δημοκρατική κοινωνική αλλαγή. «We are Legion», δηλαδή είμαστε πλήθος ανθρώπων / διαφορετικοτήτων / ιδεών / απόψεων απαντούν οι anonymous, οργανώνοντας την πολλαπλότητά τους ώστε να ισορροπεί ανάμεσα στην ικανότητα πολιτικής δράσης και στην διατήρηση της διαφορετικότητας κάθε κόμβου του δικτύου τους.

Υστερόγραφο – Μεταλλάσσοντας την Κυριαρχία
Μία από τις πιο εμπνευσμένες θέσεις της Ιταλικής αυτονομίας είναι αυτή σύμφωνα με την οποία οι μεταλλάξεις του κεφαλαίου είναι αποτέλεσμα της αντίστασης της εργασίας. Αν οι μαρξιστές ως καλοί οικονομιστές (και ας σχίζουν μερικοί τα ιμάτιά τους περί του αντιθέτου) έχουν ως βασικό τους εργαλείο την πολιτική οικονομία, για την αντιεξουσιαστική σκέψη το βασικό εργαλείο για την ανάλυση του κόσμου είανι η ανατομία των σχέσεων και των συσχετισμών εξουσίας.

Οι anonymous είναι επικίνδυνοι για την κυριαρχία, όχι γιατί δήθεν προξενούν ιδιαίτερη υλική ζημία στις κυρίαρχες δομές εξουσίας αλλά επειδή, πρώτον, anonymous είμαστε εν δυνάμει όλοι μας και, δεύτερον, επειδή η χρήση του διαδικτύου πρέπει πάση θυσία να περιοριστεί στην υλική κατανάλωση και στην διάδοση των αξιών του καπιταλιστικού τρόπου ζωής. Συνεπώς, οποιαδήποτε τήρηση της κυρίαρχης τάξης στην κοινωνία της πληροφορίας περνά μέσα από την ποινικοποίηση της πολιτικής χρήσης του διαδικτύου, είτε αυτή αφορά άμεση δράση είτε διάδοση πολιτικών μηνυμάτων επικίνδυνων για την ελεύθερη ροή του εμπορεύματος.

Η δράση των anonymous κομίζει ένα μήνυμα πολιτικής δραστηριοποίησης στον μέσο χρήστη του διαδικτύου, ένα μήνυμα που σε συνδυασμό με το παράπλευρο μήνυμα της οριζοντίωσης των δικτύων αντίστασης ενδέχεται να αποτελέσει ασύμμετρη απειλή για τους ιεραρχικά διαρθρωμένους κατασταλτικούς μηχανισμούς των κρατών και των εταιρειών απανταχού της γης. Αν η δράση των anonymous γενικευτεί, θα είναι σαν να πολεμά μία αρκούδα ένα σμήνος μελισσών.

Ωστόσο, στην εποχή μας η καταστολή παίρνει και αυτή την οργανωτική μορφή παγκόσμιων δικτύων, προκειμένου να ανταπεξέλθει στην παγκοσμιοποιημένη αντίσταση των από κάτω. Μέσω διακρατικών οργανισμών (πχ ΝΑΤΟ), διεθνών αστυνομιών (πχ. Interpol, Europol), συνεργαζόμενων μυστικών υπηρεσιών (πχ CIA, M15), διεθνοποιημένων βάσεων δεδομένων (SIS, Συμφωνίες κρατών μελών – ΕΕ – ΗΠΑ) οι εντολές της καταστολής μπορούν να διαδίδονται ταχύτατα μέσα από δίκτυα πληροφοριών και συνεργασίας ανάμεσα στις εθνικές αστυνομικές αρχές, ώστε να κινητοποιούν μέχρι και το τελευταίο γρανάζι καταστολής. Όπως απέδειξε η δριμεία παγκόσμια αντεπίθεση καταστολής προς τους anonymous, που εκτυλίχθηκε με κινηματογραφικό τρόπο σε δεκάδες χώρες και είχε ως αποτέλεσμα δεκάδες συλλήψεις, τα κράτη έχουν την ικανότητα να μεταλλάσσονται και να υιοθετούν δικτυωμένες μορφές καταστολής απέναντι στο πλήθος. Σε εμάς τους χρήστες μένει να γενικεύσουμε την αντίσταση σε κάθε μικρή και μεγάλη αδικία και να πολιτικοποιήσουμε με κάθε τρόπο την καθημερινή χρήση του διαδικτύου.

Advertisements

Σχολιάστε

Εισάγετε τα παρακάτω στοιχεία ή επιλέξτε ένα εικονίδιο για να συνδεθείτε:

Λογότυπο WordPress.com

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό WordPress.com. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Twitter

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Twitter. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Facebook

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Facebook. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Google+

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Google+. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Σύνδεση με %s


Αρέσει σε %d bloggers: