Θεωρίες Αυτοοργάνωσης

by

i. Εισαγωγή
Η ριζοσπαστική σκέψη είναι απαραίτητο εργαλείο για το βάθεμα των αγώνων για την κοινωνική απελευθέρωση. Η συζήτηση πάνω στις θεωρητικές βάσεις και στις έννοιες της σκέψης αυτής έχει ακριβώς νόημα, γιατί αποτελεί γόνιμο πεδίο για την επεξεργασία και τον αναστοχασμό σχετικά με τη δράση μας μέσα στα κινήματα και στην κοινωνία. Μία από τις έννοιες – πρακτικές, που χρησιμοποιούνται ευρύτατα μέσα στο αντιεξουσιαστικό κίνημα, είναι αυτή της αυτοοργάνωσης. Εντούτοις, η χρήση της γίνεται κατά κόρον μηχανικά δίχως βαθύτερη κατανόηση και ανάλυση τόσο της ιστορίας όσο και του νοήματός της.

Με την τοποθέτησή μας αυτή προσεγγίζουμε την έννοια της αυτοοργάνωσης από κριτική σκοπιά, αντιμετωπίζουμε δηλαδή με κριτικό τρόπο τόσο τις σχετικές επιστημονικές θεωρίες όσο και την υπάρχουσα κυρίαρχη πρόσληψη της έννοιας από τα κινήματα. Ταυτόχρονα, δεν αναλύουμε την έννοια με «ουδέτερο» ή «αντικειμενικό» τρόπο αλλά με σαφή στόχο να αλλάξουμε την κοινωνία σε απελευθερωτική κατεύθυνση. Έτσι, παραθέτουμε πρώτα τη «Νευτώνεια» αντίληψη για την αυτοοργάνωση στη φύση και την άκριτη μεταφορά της στις κοινωνικές επιστήμες, για να περάσουμε μετά στις πιο σύγχρονες αμφισβητήσεις του «Νευτώνειου» μοντέλου στις φυσικές επιστήμες και στο τι μπορεί αυτό να συνεπάγεται για τις ριζοσπαστικές θεωρίες κοινωνικής αυτοοργάνωσης.

ii. Αυτοοργάνωση στη Φύση : Η Μονοδιάστατη Προσέγγιση

Όταν μιλάμε για αυτοοργάνωση στη φύση, εννοούμε τη διαδικασία, όπου σε κάποιο σύστημα παρουσιάζεται μια εμφανής δομή, η οποία δεν είναι αποτέλεσμα εξωτερικού σχεδιασμού ή κάποιας κεντρικής αρχής, και ο έλεγχος αυτής της δομής είναι κατανεμημένος σε όλο το σύστημα. Τα μέρη ενός τέτοιου συστήματος δρουν τμηματικά και παράλληλα, η μεταξύ τους όμως αλληλεπίδραση οδηγεί το σύστημα προς μια ολιστική συμπεριφορά. Ο τρόπος με τον οποίο αλληλεπιδρούν τα διάφορα μέρη του συστήματος διαταράσσει την παλιά ισορροπία και δημιουργεί μια καινούργια τάξη, όπου εμφανίζονται νέες συνολικές ιδιότητες στο σύστημα. Η διαδικασία αυτή είναι γνωστή ως «αναδυόμενη συμπεριφορά». Σημαντικό χαρακτηριστικό της συμπεριφοράς του είναι ότι, υπακούοντας στην δική του εσώτερη λογική, το σύστημα έχει ως βασικό σκοπό την αυτοαναπαραγωγή. Επιπλέον, τα αυτοοργανούμενα συστήματα είναι συνήθως πολύπλοκα και μη-γραμμικά, είναι ανοικτά, ώστε να έρχονται σε επαφή με το περιβάλλον και να εισαγάγουν εντροπία, έχουν συνοχή και εσωτερική εξάρτηση των μερών τους και δεν είναι τόσο συμμετρικά.

Κάποια ενδεικτικά παραδείγματα αυτοοργάνωσης που μπορούμε να αναφέρουμε είναι :

• Στη Φυσική: η εμφάνιση αυθόρμητης μαγνήτισης κάποιων σιδηρομαγνητικών υλικών, οι δομικές μεταβάσεις φάσεων ( π.χ από υγρό σε αέριο), lazer κτλ
• Στη Χημεία: η συνδεσμολογία μοριακών κυττάρων, οι υγροί κρύσταλλοι κτλ.
• Στη Βιολογία: Πολύ σημαντική είναι εδώ η Θεωρία των Maturana / Varela οι οποίοι υποστήριξαν ότι τα έμβια συστήματα αυτοοργανώνονται με τρόπο ώστε να εξασφαλίζεται συνεχώς η αναπαραγωγή των μερών και του είδους τους. Επίσης χαρακτηριστική περίπτωση είναι και η ομοιοστασία δηλ. η ιδιότητα ενός βιολογικού συστήματος να ρυθμίζει το εσωτερικό του περιβάλλον ώστε αυτό να διατηρείται σε μια σταθερή κατάσταση κτλ.

iii. Κυβερνητική : Το Πέρασμα από τις Φυσικές στις Κοινωνικές Επιστήμες
Η πρόσληψη της έννοιας της αυτοοργάνωσης από τις κοινωνικές επιστήμες λαμβάνει χώρα με την συγκρότηση του διεπιστημονικού κλάδου της κυβερνητικής στις αρχές του 20ου αιώνα. Από τη σύστασή της η κυβερνητική (από το Ελληνικό : κυβερνήτης) ασχολείται με τους κανόνες λειτουργίας και, επομένως ελέγχου, των φυσικών / βιολογικών και των κοινωνικών συστημάτων. Βασικές παραδοχές της είναι οι εξής :

• Η ζωή είναι οργανωμένη σε συστήματα .
• Οι κανόνες λειτουργίας και διαδικασιών των φυσικών / βιολογικών και των κοινωνικών συστημάτων είναι σε μεγάλο βαθμό κοινοί .
• Κάθε σύστημα βρίσκεται σε αλληλεπίδραση με άλλα συστήματα και με το περιβάλλον του .
• Η σύλληψη του τρόπου εξέλιξης του φυσικού κόσμου, του ανθρώπου και της κοινωνίας είναι αποκλειστικά αιτιοκρατική .

Από τον κλάδο της κυβερνητικής έχουν προέλθει οι περισσότερες σύγχρονες επιστημονικές θεωρίες και σχολές, που ασχολούνται με ζητήματα οργάνωσης και διακυβέρνησης, όπως οι θεωρίες συστημάτων, ελέγχου, διακυβέρνησης, παιγνίων και, γενικότερα, η οργανωσιακή θεωρία.

iv. Οι Συντηρητικές Θεωρίες Οικονομικής Αυτοοργάνωσης : F. v. Hayek
Στην προσπάθειά του για την θεωρητική αποδόμηση του κρατικού καπιταλιστικού συστήματος της ΕΣΣΔ ο Friedrich v. Hayek εισήγαγε την έννοια της αυτοοργάνωσης στην οικονομία, για να περιγράψει τη λειτουργία της οικονομίας της καπιταλιστικής αγοράς.

Ο Hayek διακρίνει δύο είδη κοινωνικής οργάνωσης, τον «κόσμο», δηλαδή την αυθόρμητη, αυτοσχηματιζόμενη μορφή οργάνωσης, και την «τάξη», δηλαδή τη συνειδητά σχεδιασμένη και επιβεβλημένη μορφή οργάνωσης. Περαιτέρω, κλίνει υπέρ της δόμησης της κοινωνικής ζωής με βάση τον ανταγωνισμό και όχι με βάση τη συνεργασία, καθώς θεωρεί ότι ο πρώτος οδηγεί στην αυθόρμητη ανάδυση κανόνων συμβίωσης και σε μεγαλύτερη αποτελεσματικότητα στην επίτευξη σκοπών, ενώ η δεύτερη προϋποθέτει ισχυρή δόση συναίνεσης στα μέσα και τους σκοπούς της ανθρώπινης οργάνωσης και, κατά συνέπεια, δεν είναι επαρκώς αποτελεσματική . Με βάση αυτές τις παραδοχές ο Hayek προκρίνει την αποκεντρωμένη οικονομική οργάνωση ως πιο κατάλληλο σύστημα από αυτό του κεντρικού σχεδιασμού. Συγκεκριμένα, θεωρεί ότι η λειτουργία της οικονομίας προϋποθέτει ροές πληροφορίας αναφορικά με τις κοινωνικές ανάγκες από την διαδικασία της κατανάλωσης προς την διαδικασία της παραγωγής και αντίστροφα. Έτσι, καταλήγει ότι ο οικονομικός ανταγωνισμός μεταξύ ατόμων, η ιδιωτική ιδιοκτησία, ο αποκεντρωμένος έλεγχος των μέσων παραγωγής και το σύστημα τιμών οδηγούν σε καλύτερα αποτελέσματα στην παραγωγή από ό,τι ο κεντρικός σχεδιασμός της οικονομίας. Συμπερασματικά, για τον Hayek η οικονομία της καπιταλιστικής αγοράς αποτελεί ένα αυτοοργανωμένο σύστημα αποτελεσματικής οικονομικής οργάνωσης.

Η σύλληψη της οικονομικής πραγματικότητας από τον Friedrich v. Hayek είναι καθαρά ιδεολογική. Η οικονομία της καπιταλιστικής αγοράς, όπως και κάθε συλλογικό ανθρώπινο δημιούργημα, δεν είναι καθόλου αυθόρμητη αλλά στηρίζεται ακριβώς στην παρουσία κανόνων και θεσμών, που εγκαθιδρύουν την καταπίεση / εκμετάλλευση ανθρώπου από άνθρωπο, όπως η ιδιωτική ιδιοκτησία στα μέσα παραγωγής, το δίκαιο της εκμετάλλευσης και το κράτος. Οι ασυμμετρίες εξουσίας σε τέτοια οικονομικά συστήματα κάθε άλλο παρά οδηγούν στην αποκέντρωση των οικονομικών αποφάσεων, αφού τείνουν στην παραγωγή μονοπωλίων, τα οποία στην σύγχρονη παγκοσμιοποιημένη οικονομία παίρνουν τη μορφή τεράστιων πολυεθνικών επιχειρήσεων με προϋπολογισμούς μεγαλύτερους ακόμη και ηπείρων. Η συγκριτικά μεγαλύτερη αποτελεσματικότητά της οικονομίας της καπιταλιστικής αγοράς σε σχέση με τον κεντρικό σχεδιασμό εστιάζεται αποκλειστικά και μόνο στην παραγωγή προϊόντων και υπηρεσιών, αποκρύπτεται όμως ότι αυτή αποτελεί μία εξαιρετικά αποτελεσματική καταστροφή των ανθρώπων και της φύσης. Οι αναλύσεις όμως του Hayek είναι βάσιμες ως προς το ότι αποκεντρωμένες μορφές κοινωνικής αυτοοργάνωσης και διαχείρισης της πληροφορίας και της γνώσης είναι πιο κατάλληλες για την συγκρότηση της σφαίρας της οικονομίας.

v. Οι Συντηρητικές Θεωρίες Κοινωνικής Αυτοοργάνωσης : N. Luhmann
Εμβληματική για τη μεταφορά της έννοιας της αυτοοργάνωσης στις κοινωνικές επιστήμες είναι η απόπειρα του Niklas Luhmann για την σκιαγράφηση μίας ολιστικής θεωρία κοινωνικών συστημάτων.

Εμπνεόμενος από την θεωρία των Maturana / Varela για την αυτοοργάνωση στη φύση, ο Luhmann αντιλαμβάνεται την κοινωνία ως ένα αυτοαναφορικό και αυτοαναπαραγώμενο σύστημα με κεντρικό συνεκτικό του στοιχείο την επικοινωνία. Επιπλέον, θεωρεί ότι η κοινωνία συγκροτείται από διαφοροποιημένα υποσυστήματα, που υπάρχουν και αυτοαναπαράγονται, γιατί επιλύουν κοινωνικά προβλήματα και εξυπηρετούν κοινωνικές ανάγκες. Κάθε υποσύστημα είναι σε μεγάλο βαθμό αυτόνομο, με την έννοια ότι έχει δικούς του κανόνες, λογικές και προγραμματισμό. Τα υποσυστήματα βρίσκονται μεταξύ τους σε περιορισμένη αλληλεπίδραση αλλά ο καθορισμός ενός από άλλο είναι αδύνατος. Στην θεωρία του Luhmann το άτομο είναι παθητικός δέκτης – παρατηρητής των κοινωνικών δρώμενων, καθώς λειτουργεί κατ’ αρχήν ως κόμβος επικοινωνίας και όχι ως υποκείμενα δράσης.

Η θεωρία των κοινωνικών συστημάτων του Niklas Luhmann έχει αξία ως προς την κατανόηση και ανάλυση της λειτουργίας των γραφειοκρατικών μηχανισμών και θεσμών ως συστημάτων. Στηρίζεται όμως σε μία ιδεολογική πρόσληψη της κοινωνικής πραγματικότητας, με βάση την οποία οι κοινωνικές αντιθέσεις αποκρύπτονται, οι κοινωνικές αντιστάσεις στην καταπίεση / εκμετάλλευση αντιμετωπίζονται ως λειτουργικά προβλήματα και ξένο σώμα εντός των κοινωνικών συστημάτων, οι ριζοσπαστικοί κοινωνικοί μετασχηματισμοί, μολονότι ιστορικά συχνοί, μοιάζουν να μην μπορούν να συμβούν, ενώ η κοινωνική αλλαγή υπακούει στην εσώτερη λογική κάθε υποσυστήματος καθώς και στους μεταξύ τους συσχετισμούς με παντελή την απουσία του ανθρώπινου παράγοντα, ατομικού ή συλλογικού. Τελικά, η θεωρία του Luhmann, όπως και όλες οι άλλες θεωρίες του δομολειτουργισμού αλλά και ένα μεγάλο κομμάτι της κριτικής του μεταμοντερνισμού στην ατομική και κοινωνική αυτονομία, δεν μπορεί να συλλάβει επαρκώς τη διαλεκτική σχέση μεταξύ ατόμου και κοινωνικής δομής και, επομένως, να κατανοήσει επαρκώς πως και γιατί λαμβάνει χώρα στην ιστορία η αντίσταση στην καταπίεση / εκμετάλλευση, η αυτόνομη συλλογική δράση και η ριζοσπαστική κοινωνική αλλαγή.

Επίμετρο : Χαρακτηριστικό των συντηρητικών θεωριών κοινωνικής αυτοοργάνωσης είναι η αφαίρεση από την έννοια της αυτοοργάνωσης στη φύση, όπως αυτή έχει καταγραφεί από τις «νευτώνειες» φυσικές επιστήμες, των απελευθερωτικών της στοιχείων, όπως αυτά της αναπαραγωγής μέσω της συνεργασίας μεταξύ των μερών και της έλλειψης κεντρικής αρχής.

vi. Αυτοοργάνωση στη Φύση : Η Θεωρία του Χάους
Η λεγόμενη θεωρία του χάους είναι ουσιαστικά ο κλάδος εκείνος των μαθηματικών που μελετά τη συμπεριφορά ορισμένων μη γραμμικών δυναμικών συστημάτων, τα οποία περιγράφουν κάποια φυσικά μοντέλα. Με απλά λόγια μπορούμε να πούμε ότι με τον όρο «χάος» εννοούμε την εμφάνιση τυχαιότητας σε ντετερμινιστικά – νομοτελειακά συστήματα. Για να καταλάβουμε καλύτερα την χαοτική συμπεριφορά ενός συστήματος, πρέπει να δούμε πρώτα ποιες είναι οι πιθανές πορείες που μπορεί να ακολουθήσει. Ένα μη γραμμικό δυναμικό σύστημα μπορεί, σε γενικές γραμμές, να παρουσιάζει μία ή περισσότερες από τις παρακάτω συμπεριφορές :

• να καταλήγει σε ηρεμία (ακινησία),
• να επεκτείνεται συνεχώς (αν το σύστημα δεν είναι φραγμένο) – η συμπεριφορά αυτή περιγράφεται μερικές φορές ως «έκρηξη»,
• να έχει περιοδική συμπεριφορά,
• να έχει ημιπεριοδική συμπεριφορά,
• να έχει «χαοτική» συμπεριφορά.

Το πως θα συμπεριφερθεί το σύστημα εξαρτάται από την αρχική του κατάσταση και τις τιμές των παραμέτρων του μοντέλου. Εάν λοιπόν το σύστημα έχει μία από τις πρώτες συμπεριφορές, τότε είναι ένα σύστημα που μπορούμε να προβλέψουμε νομοτελειακά ακριβώς τι πρόκειται να συμβεί στην εξέλιξή του. Κάποια συστήματα όμως εισέρχονται σε μία κατάσταση όπου από εκεί και πέρα είναι αδύνατο να μπορέσουμε να πούμε πως θα εξελιχτούν και λέμε τότε ότι το σύστημα έχει «χαοτική» συμπεριφορά. Αυτή η συμπεριφορά είναι σύνθετη και την χαρακτηρίζει η πολυπλοκότητα, ενώ είναι μη περιοδική και έχει δώσει και το όνομά της στη θεωρία. Κύριο χαρακτηριστικό της είναι η ευαίσθητη εξάρτηση από τις αρχικές συνθήκες, με την έννοια ότι ελάχιστες μεταβολές στις αρχικές συνθήκες του συστήματος μπορεί να προκαλέσουν μη αναμενόμενη και μη προβλέψιμη εξέλιξη του συστήματος. Το φαινόμενο αυτό είναι ευρέως γνωστό και ως «φαινόμενο της πεταλούδας» στο οποίο μία πολύ μικρή μεταβολή στις αρχικές συνθήκες (π.χ. η αλλαγή που φέρνει το πέταγμα μιας πεταλούδας στην ατμόσφαιρα πάνω από την Αθήνα) μπορεί να αλλάξει σε τεράστιο βαθμό αυτό που θα περιμέναμε σαν «αιτιοκρατική» εξέλιξη του συστήματος (και να προκαλέσει μία καταιγίδα στο Τόκυο).

Τα μαθηματικά της θεωρίας του χάους εφαρμόζονται σε πολλούς τομείς, όπως στην μοντελοποίηση ατμοσφαιρικών μαζών, στις κινήσεις ουράνιων σωμάτων, σε οικονομικά συστήματα, στην εξέλιξη – μεταβολή των πληθυσμών κτλ. Η θεωρία του χάους μαζί με άλλους επιστημονικούς τομείς που αναπτύχθηκαν κυρίως κατά τον 20ο αιώνα (όπως η Κβαντομηχανική, η Θεωρία Πολυπλοκότητας κτλ.) αποτελούν το πέρασμα από το αιτιοκρατικό Νευτώνειο «σύμπαν», που ήταν κυρίαρχο έως τα τέλη του 19ου αιώνα, σε μια νέα θεώρηση των πραγμάτων πιο πολυσύνθετη και με διαφορετική φιλοσοφική βάση.

vii. Βάσεις για μια Κριτική Θεωρία Κοινωνικής Αυτοοργάνωσης

• Δίκτυα έναντι Συστημάτων

Η έννοια του συστήματος για την περιγραφή όλων των κοινωνικών φαινομένων δεν είναι δόκιμη γιατί (α) προϋποθέτει την ένταξη όλων των επιμέρους κοινωνικών στοιχείων με ίδια χαρακτηριστικά σε ένα συστηματικό όλο και (β) αποκρύπτει την ύπαρξη αντιθέσεων, αντιφάσεων και αντιστάσεων εντός του κοινωνικού ή στη χειρότερη τις θεωρεί εχθρικά και ξένα στοιχεία. Μολονότι σε κάθε νοητή κοινωνική κατάσταση η δημιουργία ισορροπιών και ο συσχετισμός μεταξύ των επιμέρους στοιχείων είναι αναπόφευκτα, το κάθε συλλογικό υποκείμενο δράσης δεν ομοιάζει με σύστημα. Έτσι, θα μπορούσαμε να πούμε ότι οι γραφειοκρατικοί σχηματισμοί, είτε πρόκειται για το κράτος είτε για τις καπιταλιστικές επιχειρήσεις είτε για άλλες αποκρυσταλλώσεις εξουσίας, αποτελούν συστήματα. Δεν ισχύει όμως το ίδιο για τα κοινωνικά κινήματα, τα οποία περισσότερο ομοιάζουν με δίκτυα, τα οποία αναπτύσσονται παράλληλα ή/και ανταγωνιστικά μεταξύ τους.

• Ο Άνθρωπος στο Κέντρο της Κοινωνικής Αλλαγής

Η ριζοσπαστική κοινωνική αλλαγή συμβαίνει όταν μετασχηματίζονται κοινωνικές σχέσεις στην κατεύθυνση της κοινωνικής απελευθέρωσης. Ο μετασχηματισμός αυτός εκπορεύεται από τη δράση των ανθρώπων, όταν αυτοί δρούν αυτόνομα, αυτοοργανώνονται μεταξύ τους και συγκροτούν συλλογικά υποκείμενα δράσης.

• Το Άτομο σε Αλληλεπίδραση με τις Δομές / Θεσμούς

Οι κοινωνικές δομές έχουν δύο όψεις. Αφενός ενδυναμώνουν τα άτομα και τα συλλογικά υποκείμενα και αφετέρου θέτουν το πλαίσιο της δράσης τους, δηλαδή τα περιορίζουν. Τα συλλογικά υποκείμενα δράσης, που συγκροτούνται από αυτόνομα άτομα με στόχο τη ριζοσπαστική κοινωνική αλλαγή, έχουν ανάγκη από δομές, προκειμένου να αυτοαναπαράγονται και να διευρύνουν την οργανωτική τους ικανότητα. Οι δομές αυτές πρέπει όμως να είναι σε ευέλικτη αλληλεπίδραση με τα άτομα που τις απαρτίζουν, ώστε να λειτουργούν για την ενδυνάμωσή τους, μεταβάλλοντας το πλαίσιο δράσης των ατόμων ανάλογα με τη βούληση και τις ανάγκες τους.

• Αυτοαναπαραγωγή της Οικονομίας μέσα από τη Συνεργασία & Αρμονικός Μεταβολισμός με τη Φύση

Η αυτοαναπαραγωγή της οικονομικής σφαίρας είναι απαραίτητη για την αξιοπρεπή διαβίωση. Μία αναπαραγωγή με βάση τον ανταγωνισμό κρίνεται απορριπτέα εξαιτίας της συγκεντροποίησης εξουσίας, που συνεπάγεται. Επομένως, κεντρικό χαρακτηριστικό μίας εναλλακτικής οικονομικής αυτοοργάνωσης και αυτοαναπαραγωγής θα πρέπει να είναι η συνεργασία μεταξύ των μερών της. Επιπλέον, η οικονομία αποτελεί την δραστηριότητα, όπου συντελείται ο μεταβολισμός των ανθρώπινων κοινωνιών με το φυσικό τους περιβάλλον. Βασικός στόχος είναι ο μεταβολισμός αυτός να είναι αρμονικός.

• Αυτοαναπαραγωγή της Πολιτικής μέσα από την Άμεση Δημοκρατία

Σε αντίθεση με τη φύση ο άνθρωπος έχει σε κάποιο βαθμό συνείδηση του εαυτού του και του κόσμου καθώς και τη δυνατότητα να καταρτίζει και να επιδιώκει μακρόπνοους στόχους. Επομένως, οι κανόνες που διέπουν από τη μία τη φύση ή τη λειτουργία των έμβιων όντων και, από την άλλη, την κοινωνική ζωή είναι διαφορετικοί, με τους δεύτερους να είναι αναγκαστικά αποτέλεσμα είτε δημοκρατικής συμφωνίας είτε άνωθεν επιβολής αλλά πάντως όχι αυθορμητισμού, που κάτω από το πέπλο μίας ταύτισης του ανθρώπου ως μηχανής υποκρύπτει σαφείς σχέσεις κυριαρχίας. Καθώς η αυτοαναπαραγωγή της πολιτικής σφαίρας είναι απαραίτητη για την κοινωνική συμβίωση, ενώ μία αναπαραγωγή με βάση την κυριαρχία κρίνεται απορριπτέα, κεντρικό χαρακτηριστικό μίας εναλλακτικής πολιτικής αυτοοργάνωσης και αυτοαναπαραγωγής δε μπορεί παρά να είναι η άμεση δημοκρατία ως μοναδική εγγύηση για την ισότιμη μεταχείριση και συμμετοχή των ανθρώπων στη λήψη των αποφάσεων και στην χρήση των κοινωνικών πόρων.

viii. Αυτοθέσμιση : Η Πρακτική της Κοινωνικής Αυτοοργάνωσης
Μετά από όλα αυτά τι μπορεί να αποτελεί η αυτοοργάνωση στην πράξη για τα κινήματα και την κοινωνία; Και πως μπορούμε να επεξεργαστούμε και να αναστοχαστούμε τους κοινωνικούς μας αγώνες, ώστε να βελτιώσουμε τη θέση μας στον κοινωνικό ανταγωνισμό και να ερχόμαστε εγγύτερα στον στόχο της κοινωνικής απελευθέρωσης;

Είναι σαφές ότι για να μην καθίσταται η αυτοοργάνωση κενή νοήματος και πράξης, τα κινήματά μας οφείλουν να βρίσκονται σε θέση να αυτοαναπαράγονται και να διευρύνονται μέσα από ριζικά δημοκρατικές θεσμίσεις / δομές αυτόνομα από κράτος και κεφάλαιο. Είναι στο χέρι μας να φανταζόμαστε και να πραγματώνουμε τέτοιες θεσμίσεις, δίνοντας κάθε φορά συγκεκριμένες απαντήσεις στη διαλεκτική σχέση κοινωνικοποιημένου ατόμου – κοινωνικής θέσμισης όλο και εγγύτερα στις επιθυμίες και στις ανάγκες μας. Σήμερα περισσότερο από ποτέ καμία ιδεολογία δεν θα μας προσφέρει ασφαλές καταφύγιο, γιατί μόνο εμείς οι ίδιοι συλλογικά θα μπορέσουμε να αλλάξουμε τα πράγματα. Εκεί έξω είναι η έρημος του πραγματικού, εκεί έξω και η έρημος της ελευθερίας.

Βιβλιογραφία
Fuchs Christian (2004). The antagonistic self-organization of modern society. Studies in Political Economy 73:183–209.
Giddens Anthony (1984). The constitution of society. Outline of the theory of structuration. Cambridge : Polity Press.
Hayek Fiedrich v. (1988). The fatal conceit: The errors of socialism: Collected works, vol. 1. London : Routledge.
Luhmann Niklas (1995). Social systems. Stanford, CA: Stanford University Press.
Mann Michael (1986/1993). The Sources of Social Power: Volumes 1 & 2, Cambridge University Press.
Maturana, Humberto, and Francisco Varela (1992). The tree of knowledge: The biological roots of human understanding. Boston: Shambhala.
Wiener Norbert (1948). Cybernetics or control and communication in the animal and the machine. Cambridge: MIT Press.

Advertisements

2 Σχόλια to “Θεωρίες Αυτοοργάνωσης”

  1. AirDoc Says:

    Ο συγγραφέας αυτού του άρθρου πρέπει σίγουρα να είναι αλκοολικός…ενδεχομένως,περιοδικά,να κάνει+χρήση ναρκωτικών..αν ήταν ρεαλιστής+προσγειωμένος,δεν θα ζούσε σε υπόγειο!..

  2. inlovewithlife Says:

    Χαχα, πάρα πολύ καλό.

Σχολιάστε

Εισάγετε τα παρακάτω στοιχεία ή επιλέξτε ένα εικονίδιο για να συνδεθείτε:

Λογότυπο WordPress.com

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό WordPress.com. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Twitter

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Twitter. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Facebook

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Facebook. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Google+

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Google+. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Σύνδεση με %s


Αρέσει σε %d bloggers: